تحول در علوم انسانی با ۸ کارگروه تخصصی؛ از تدوین درسنامه‌های مشترک حوزه و دانشگاه تا کرسی علمی مشترک «فقه هنر»

خبرگزاری آگاه ـ حسین بوذری؛ با توجه به اهمیت راهبردی پیوند میان نهاد‌های علمی حوزوی و دانشگاهی در تحقق اهداف عالیه نظام جمهوری اسلامی و در راستای لبیک به تأکید اخیر مقام معظم رهبری مبنی بر ضرورت این وحدت، اقدامات صورت گرفته در چارچوب تفاهمنامه همکاری میان حوزه علمیه و دانشگاه آزاد اسلامی نیازمند تحلیل است.

تفاهم‌نامه اولیه حوزه علمیه قم و دانشگاه آزاد اسلامی نقطه عطفی در استمرار این همکاری‌ها بود که هدف آن، تسریع و نقطه‌زنی دقیق‌تر در پیشبرد اهداف مشترک تعیین شد.

این تفاهم‌نامه فراتر از تعامل صرف آموزشی، حوزه‌های کلیدی همچون نقشه پژوهش، دروس اداری، خدمات رفاهی و بهره‌گیری از امکانات زیرساختی را پوشش می‌دهد.

رویکرد معنوی با کسب عنوان «نهاد خادمیار کریمه اهل بیت (س)» توسط دانشگاه آزاد اسلامی، نشان می‌دهد که این تعامل با هدف پیوند دانشگاه با عرصه معنویت و مباحث دینی و تسهیل کاروان به سمت «دانشگاه تراز انقلاب اسلامی» دنبال می‌شود.

فعالیت‌هایی همچون پیگیری دبیرخانه علمی زیارت و برگزاری درس مهدویت، مصادیق ملموس این رویکرد هستند.

یکی از مهم‌ترین نتایج مورد انتظار، مشارکت فعال در گفتمان تحول در علوم انسانی است.

این امر در حوزه معاونت علوم انسانی و هنر، با تشکیل هفت یا هشت کارگروه مشترک میان فضلا و استادان برای تدوین درسنامه‌ها دنبال می‌شود.

همچنین، انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم، نقش محوری در تولید الزامات اجتماعی به‌عنوان یکی از مطالبات اصلی رهبری دارد که از طریق کرسی‌های علمی مشترک و نظریه‌پردازی محقق خواهد شد.

خبرنگار آگاه برای اطلاع از آخرین و جدیدترین اقدامات دبیرخانه همکاری‌های مشترک حوزه علمیه و دانشگاه آزاد اسلامی با محور تحول علوم انسانی اسلامی گفت‌و‌گویی را با حجت‌الاسلام حسن خیری رئیس دبیرخانه همکاری‌های مشترک حوزه علمیه و دانشگاه آزاد اسلامی، رئیس انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان قم ترتیب داده است.

گپ و گفت آگاه با حجت‌الاسلام خیری در پی می‌آید:

وحدت «حوزه و دانشگاه» شتاب گرفته است

آگاه: با توجه به تأکید اخیر مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) مبنی بر اهمیت «وحدت و پیوند حوزه و دانشگاه» در سطح کشور و با در نظر گرفتن تلاش‌های مستمر دبیرخانه همکاری‌های مشترک حوزه علمیه و دانشگاه آزاد اسلامی درباره آخرین اقدامات انجام شده و چشم‌انداز آینده این تعامل چه تحلیلی دارید؟

خیری: همانطور که مستحضر هستید، تفاهمنامه‌ای که چهار سال پیش آغاز شده بود، با یک الحاقیه تمدید شد و نقطه عطفی در فروردین‌ماه سال جاری توسط  شهید طهرانچی و حجت‌الاسلام علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه کشور به امضا رسید و هدف اصلی از این امضا، پیشبرد امور با سرعت، نظم، انضباط و نقطه‌زنی مناسب‌تر بود.

شهادت شهید طهرانچی موجب بروز یک توقف نسبی در سازمان‌یافتگی امور شد. علاوه بر گرفتاری‌ها و مسائل روزمره، از منظر شخصی به‌دلیل مسئولیت‌هایی که در آن مقاطع برعهده بنده بود، امکان ورود مستقیم به موضوعات در سفرهای استانی کاهش یافت و سرعت عملیات میدانی کُندتر شد.

اکنون با توجه به ضرورت موضوع و تأکید دکتر رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی مبنی بر لزوم پیشبرد امور با سرعت مضاعف و دوچندان و همچنین تأکید حجت‌الاسلام اعرافی، مقرر شده که این تعامل میان حوزه و دانشگاه با اقدامات مؤثرتر و التزامات جدیتری دنبال شود.

آگاه: چه سازوکارهایی برای اجرای این تعامل در سطح استان‌ها اتخاذ شده است؟

خیری: متنی با فرمت مشخصی را تدوین کرده و برای تمامی استان‌ها ارسال کرده‌ایم و براساس این قالب و فرمت، استان‌ها موظفند اقدامات مقتضی خود را مکتوب کرده و برای ما ارسال کنند.

دلیل این رویکرد، ماهیت اقتضایی این موضوع است؛ شرایط و قابلیت‌های تعامل حوزه و دانشگاه در هر استان متفاوت است؛ به‌عنوان مثال موقعیت قم که در جوار حوزه علمیه قرار دارد، با استانی که فاقد ظرفیت حوزه علمیه بزرگ قم است، تفاوتی بنیادین دارد؛ بنابراین توقعات نیز متناسب با این تفاوت‌ها تنظیم می‌شود. هدف ما تبدیل عملیات به اقدامات واقعی و میدانی است.

نقش‌آفرینی مرکز مطالعات معاونت علوم انسانی در وحدت حوزه و دانشگاه

آگاه: وضعیت گزارش‌دهی و اجرای توافقنامه‌ها در استان‌ها چگونه است؟

خیری: بخشی از این گزارش‌دهی انجام شده و پیگیری بخش‌های باقیمانده نیز در جریان است. دانشگاه‌ها در حال امضای توافقنامه‌هایی بر مبنای تفاهمنامه کلی هستند و گزارش را براساس فرمت ارسالی برای ما ارسال می‌کنند.

در قم نیز متن مفصلی برای اقدامات مورد نیاز تنظیم شده که مورد تأیید مسئولان هر دو مجموعه قرار گرفته است.

همچنین توافقنامه نهایی میان دانشگاه آزاد اسلامی استان قم و حوزه علمیه قم به‌زودی امضا خواهد شد تا پیگیری کارها در جهات مختلف تسهیل شود.

آگاه: این تفاهم‌نامه چه ابعادی را شامل می‌شود؟

خیری: این تفاهم‌نامه ابعاد متعددی را پوشش می‌دهد؛ ازجمله بخش آموزش، نقشه پژوهش، دروس اداری، خدمات رفاهی، و همچنین استفاده از امکانات خبری و زیرساختی موجود.

در کنار این محورهای اصلی، تعامل دیگری را نیز ساماندهی کرده‌ایم؛ به عنوان نمونه، دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان نخستین نهاد، مفتخر به کسب عنوان «نهاد خادمیار کریمه اهل بیت (س) حضرت معصومه (س)» شده که این امر درراستای تعامل دانشگاه آزاد اسلامی با عرصه معنویت و مباحث دینی است که در قالب و پوشش همکاری‌های حوزه و دانشگاه قابل انجام است.

همچنین، پیگیری دبیرخانه علمی زیارت، فعالیت دبیرخانه نهج‌البلاغه اصفهان، و برگزاری درس مهدویت توسط دانشگاه در مؤسسه امامت و مهدویت که جلسه اختتامیه آن هفته جاری به‌نحو باشکوهی در قم برگزار شد، از دیگر اقدامات است.

آگاه: این اقدامات در مجموع چگونه به هدف نزدیکی حوزه و دانشگاه کمک می‌کنند؟

خیری: همانطور که ملاحظه می‌‌کنید، همه این فعالیت‌ها دست به دست هم داده تا حوزه و دانشگاه به یکدیگر نزدیک‌تر شده و ارتباط مؤثر برقرار شود. در این چارچوب، قالب‌های مختلفی ازجمله کرسی‌های علمی، نشست‌ها و تدوین درسنامه‌ها در حال پیگیری است.

آگاه: در حوزه معاونت علوم انسانی و هنر، چه برنامه‌ای برای تدوین درسنامه‌ها پیش‌بینی شده است؟

خیری: یک برنامه مدوّن تنظیم و تدوین شده که در قالب هفت یا هشت کارگروه، بحث تدوین درسنامه‌ها با حضور مشترک فضلا و استادان دانشگاه آغاز خواهد شد.

پیش‌بینی می‌شود با ورود دکتر سیدمحمود هاشمی سرپرست معاونت علوم انسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی این فرآیند با بازتعریف‌های جدیدی همراه باشد.

مرکز مطالعات معاونت علوم انسانی از طریق پردیس علوم انسانی ـ اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی استان قم که ارتباط نزدیکی با حوزه دارد، به‌عنوان مجرای اجرای بخشی از این پیش‌بینی‌ها و مطالعات علمی مانند تولید درسنامه ایفای نقش خواهد کرد.

تعامل حوزه و دانشگاه از مجاری مختلف در حال انجام است تا این کاروان بتواند به هدف نهایی خود، یعنی دستیابی به دانشگاه تراز انقلاب اسلامی برخوردار از علم بومی و نافع نائل آید.

تقویت دبیرخانه و نقش انجمن‌های تخصصی

در حال تقویت دبیرخانه همکاری‌های مشترک حوزه علمیه و دانشگاه آزاد اسلامی هستیم تا بتوانیم گزارش را به‌صورت مناسب‌تر دریافت، ارزیابی‌ها را دقیق‌تر انجام دهیم و جلسات منظمی با حضور رؤسا برگزار کرده و نظرات آگاهن را جویا شویم. در مجموع، نیاز به عزم جدی‌تر و عمومی‌تر در تمامی سطوح احساس می‌شود تا سرعت پیشبرد کار افزایش یابد.

آگاه: به عنوان رئیس انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم، چه جایگاهی را برای این انجمن در تحقق پیوند میان معارف اسلامی و علوم انسانی/اجتماعی متصور هستید؟

خیری: ببینید، یکی از مجاری اصلی که برای بحث وحدت حوزه و دانشگاه پیگیری می‌کنیم، «کانون انجمن‌های حوزه» است، به‌طوری که اکنون بیش از ۲۰ انجمن فعال در حوزه داریم که همگی از فضلا شکل گرفته و بسیار مستعد فعالیت هستند که انجمن مطالعات اجتماعی یکی از همین کانون‌هاست که قابلیت بسیار خوبی دارد و تاکنون همکاری مؤثری داشته‌ایم.

برای پیشرفت کار، باید از ظرفیت انجمن‌های حوزه علمیه  استفاده کنیم؛ به عنوان مثال در حوزه‌هایی مانند روانشناسی و اقتصاد از طریق برگزاری نشست‌های تخصصی (وبیناری و حضوری) از ظرفیت انجمن‌های مربوطه همچون روانشناسی یا انجمن مطالعات اجتماعی بهره می‌بریم.

همچنین، دوره‌ای با عنوان «فقه هنر» برای دانشگاه آزاد اسلامی قم توسط انجمن اصول حوزه در حال برگزاری است.

آگاه: با توجه به شکل‌گیری گفتمان «تحول در علوم انسانی» که مکرراً مورد تأکید مقام معظم رهبری بوده است، انجمن مطالعات اجتماعی حوزه چه نقشی می‌تواند در این جریان تحول ایفا کند؟

خیری: در پیام مقام معظم رهبری به حوزه علمیه موضوع «نظامات اجتماعی» با همکاری دانشگاه‌ها مورد توجه بودو  مهم‌ترین عرصه برای ما در انجمن مطالعات اجتماعی، تولید «الزامات اجتماعی» است که خود یکی از مطالبات اصلی رهبر معظم انقلاب است.

ما با لبیک به این خواسته، می‌توانیم آن را محقق سازیم و این امر از طریق تدوین درسنامه‌هایی مانند الزامات اجتماعی، برگزاری کرسی‌های علمی مشترک و نظریه‌پردازی‌های مشترک صورت خواهد گرفت.

فضا برای همکاری در این عرصه بسیار گسترده است و باید برای پاسخگویی به این مطالبات، فعالیت‌های خود را در استفاده از این ظرفیت‌ها افزایش دهیم.

انتهای خبر/230886/