از سرگیجه تا بی‌حالی؛ علائم هشدار گرمازدگی را جدی بگیرید!

به گزارش خبرگزاری آگاه، مهدی عالم رجبی متخصص گوارش و فلوشیپ کولورکتال درباره عوارض گرمازدگی و مراقبت‌های لازم برای همه افراد و به‌ویژه بیماران گوارشی گفت: کم ابی و کم اب خوردن باعث ایجاد و تشدید یبوست بخصوص در افراد با مشکلات گوارشی قبلی میگردد. از طرف دیگر یبوست و دفع سخت نیز به نوبه خود خطر بیماری‌هایی مثل همورویید، شقاق و زخم‌های گوارشی را افزایش میدهد لذا توصیه ما به افراد، نوشیدن آب کافی به همراه مواد غذایی پرفیبر است. توجه کنید که نوشیدنی‌هایی مثل چای و قهوه و یا نوشابه‌های گازدار و اب میوه، جای نوشیدن آب را نمیگیرد هرچند مقدار ان در حجم کلی مصرف مایعات بدن لحاظ میگردد

وی در پاسخ به این پرسش که از نظر پزشکی گرمازدگی دقیقاً چیست و چرا در این روز‌ها شایع‌تر می‌شود؟ گفت: گرمازدگی یعنی افزایش بیش از حد دمای بدن به‌علت مواجهه طولانی با گرما، رطوبت بالا، یا فعالیت در شرایط نامساعد. وقتی بدن نتواند از راه‌هایی مثل تعریق و گشاد شدن عروق، دمای خود را پایین نگه دارد، وارد طیفی از مشکلات می‌شود؛ از گرفتگی عضلانی و ضعف تا گرمازدگی شدید که می‌تواند خطرناک و حتی اورژانسی باشد. در روز‌های گرم، مصرف آب کمتر، کم‌خوابی، بیماری‌های زمینه‌ای و برخی دارو‌ها هم می‌توانند شدت مشکل را بالا ببرند.

رجبی درخصوص علائم گرمازدگی عنوان کرد: علائم اولیه معمولاً شامل عرق‌ریزی زیاد (یا گاهی قطع تعریق)، سرگیجه، ضعف و بی‌حالی، سردرد، تهوع، گرفتگی عضلات و تپش قلب است. اگر فرد احساس می‌کند توانایی کار کردن را از دست داده، ادرارش کم شده و رنگ ادرار تیره است، یا هنگام بلند شدن دچار سیاهی رفتن چشم می‌شود، باید جدی بگیریم.

متخصص گوارش و فلوشیپ کولورکتال با اشاره به عوارض گرمازدگی تاکید کرد: کم‌آبی بدن و اختلال الکترولیت‌ها (سدیم، پتاسیم و…) افت فشار خون و در نتیجه ضعف، غش یا بدتر شدن بیماری قلبیاختلال عملکرد کلیه به‌خصوص در افراد کم‌آببدتر شدن بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت، فشارخون، بیماری‌های قلبی و کلیویدر موارد شدید: بالا رفتن شدید دمای بدن، اختلال هوشیاری و آسیب به اندام‌هاهمچنین از نظر گوارشی: تهوع، دل‌درد، اسهال/یبوست یا تشدید مشکلات زمینه‌ای ممکن است رخ دهد.

رجبی درپاسخ به این سوال که چه کسانی بیشتر در معرض خطر گرمازدگی هستند؟ گفت: افراد در معرض خطر معمولاً شامل:سالمندان کودکان (به‌خصوص خردسالان) افراد با بیماری‌های قلبی، کلیوی، دیابتافراد دارای کم‌اشت‌هایی و سوءتغذیهکسانی که چاقی دارند یا فعالیت در گرما انجام می‌دهندافراد مصرف‌کننده برخی دارو‌ها مثل دارو‌های فشارخون، ادرارآورها، بعضی دارو‌های اعصاب/روان، یا دارو‌هایی که تعریق را کمتر می‌کنند. اگر کسی در گذشته گرمازدگی داشته باشد یا کارش خارج از منزل باشد، ریسک بالاتر می‌رود.

این متخصص گوارش و فلوشیپ کولورکتال در واکنش سوالی در خصوص عوارض گرمازدگی در بدتر کردن وضعیت بیماری‌های روده عنوان کرد: گرما می‌تواند بیماری‌های روده را به صورت غیرمستقیم بدتر کند، کم‌آبی و تغییر تعادل آب و الکترولیت‌ها می‌تواند روی عملکرد روده اثر بگذارد. در بیماران مبتلا به مشکلاتی مثل اسهال مزمن، یبوست عملکردی، کولیت‌ها یا بیماران پس از جراحی، گرما ممکن است با کاهش مصرف مایعات، تغییر رژیم غذایی، و تشدید تهوع یا بی‌اشتهایی، علائم را بدتر کند؛ بنابراین بیماران این حوزه باید مراقبت بیشتری در جبران مایعات و انتخاب غذا‌های سبک و امن داشته باشند.

برای همه مردم، مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه در روز‌های گرم چیست؟ 

آب کافی: قبل از تشنگی آب بنوشید؛ تشنگی معمولاً دیر می‌رسد. کاهش مواجهه مستقیم: در ساعات اوج گرما (معمولاً ۱۱ تا ۱۷) کمتر بیرون بروید. تهویه و خنک‌سازی ملایم: لباس نخی و روشن، کولر یا پنکه با فاصله منطقی. سبک غذا خوردن و پرهیز از غذا‌های سنگین و چرب: غذا‌های سبک، میوه و سبزیجات شسته‌شده. استراحت و تنظیم فعالیت: اگر فعالیت دارید، زمان را کوتاه کنید و استراحت‌های مکرر داشته باشید.

وی افزود: اصل کلی این است که ادرار باید کم‌حجم و تیره نباشد. مقدار ثابت برای همه وجود ندارد، چون سن، وزن، فعالیت و بیماری زمینه‌ای مهم است. درباره “آب زیاد” باید بگویم اگر فرد دچار بیماری‌هایی مثل نارسایی قلبی یا کلیوی باشد یا دارو‌های خاص مصرف کند، مصرف مایعات باید طبق نظر پزشک تنظیم شود. در غیر این صورت، نوشیدن منظم و کافی منطقی است.

رجبی گفت: در مواردی که تعریق زیاد، اسهال، استفراغ یا گرفتگی عضلات همراه کم‌آبی وجود دارد، جبران الکترولیت‌ها مهم می‌شود. در این شرایط، محلول‌های استاندارد ORS یا فرآورده‌های الکترولیت‌دار می‌توانند کمک‌کننده باشند. اما اگر فرد فقط کمی خستگی دارد و ادرارش طبیعی است، گاهی آب و تغذیه سبک کافی است. در بیماران خاص (کلیوی/قلبی) باید بدون نظر پزشک سراغ نوشیدنی‌های پرالکترولیت نرویم.

متخصص گوارش و فلوشیپ کولورکتال تاکید کرد: انتقال به محیط خنک (سایه/اتاق دارای تهویه) شل کردن لباس‌ها و خنک‌سازی با روش‌های ملایم مثل پنکه و کمپرس خنک روی گردن و زیر بغل (نه یخ مستقیم) نوشیدن تدریجی آب اگر هوشیار است و تهوع شدید ندارداستراحت و پایش وضعیت، اما اگر علائم شدید باشد—مثل گیجی، غش، دمای بسیار بالا، ناتوانی در نوشیدن، یا استفراغ مداوم باید سریع اقدام اورژانسی انجام شود.

اگر هرکدام از این موارد وجود دارد، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد

اختلال هوشیاری (گیجی شدید، بی‌حالی غیرعادی، تشنج) تب/دمای بدن بالا و پایدارقطع یا کاهش شدید تعریق همراه با علائم شدیدافت فشار شدید، غشعدم توانایی در خوردن/نوشیدن به دلیل استفراغبدتر شدن سریع حال در سالمندان یا بیماران زمینه‌ای

وی افزود: به بیماران به‌خصوص بیماران گوارشی یا بعد از جراحی—چه توصیه اختصاصی دارید؟ مایعات منظم: برای کسی که اسهال/استفراغ یا کاهش اشتها دارد، برنامه نوشیدن باید جدی‌تر باشد. غذای سبک و قابل هضم: کاهش غذا‌های چرب، پرادویه و سنگین. پرهیز از کم‌آبی: علائم هشدار مثل خشکی دهان، ادرار تیره یا کاهش حجم ادرار را جدی بگیرند. اگر بیمار دارو‌های خاص مصرف می‌کند، به‌ویژه دارو‌های ادرارآور، تنظیم زمان مصرف و پیگیری با پزشک معالج مهم است. اگر بیمار بعد از جراحی است و رژیم خاص دارد، تغییر خودسرانه رژیم به‌خصوص در گرما انجام نشود.

رجبی تاکید کرد: در مورد بیمارانی در طی سه ماه گذشته عمل جراحی بر روی دستگاه گوارش خود داشته‌اند مصرف کافی مایعات اهمیت بسیار بیشتری دارد. به عنوان مثال بیمارانی که عمل جراحی چاقی کرده‌اند یا حتی از آمپول‌های لاغری استفاده میکنند لازم است تا تحت نظر پزشک معالج خود، مصرف کافی مایعات به صورت مقادیر کم با فاصله‌های کم داشته باشند. گاهی اوقات این بیماران نیازمند تزریق وریدی سرم هستند.

وی در پاسخ به این سوال که برای بیماران خاص، “کاربردی‌ترین” کار روزانه در گرما چیست؟ گفت: ساده‌ترین، اما مؤثرترین کار: برنامه ثابت برای آب و مایعات سبک و پایش علائم. یعنی فرد بداند در طول روز باید چه میزان آب یا مایعات مصرف کند و اگر اسهال یا تهوع داشت، چگونه جبران کند. همچنین از حضور طولانی در محیط گرم خودداری کند.

وی در پایان تاکید کرد: در بیمارانی که تحت رژیم‌های درمانی خاص مثلا شیمی درمانی هستند نیز مصرف کافی مایعات بر اساس علائم گوارشی و وضعیت کلی بیمار توسط پزشک معالج مدیریت میشود

انتهای خبر/262947/