هوشمندسازی مدیریت منابع آب باید از مرحله شعار به اجرا برسد/ بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، راهکار افزایش بهره‌وری آب در کشاورزی

به گزارش خبرگزاری آگاه، مدیریت منابع آب در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که با تداوم خشکسالی‌ها، افزایش مصرف و کاهش منابع آب زیرزمینی، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. در همین راستا، باقر قرمزچشمه، کارشناس حوزه آب و آبخیزداری، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی آگاه، با اشاره به وضعیت کنونی منابع آبی کشور، بر ضرورت حرکت به سمت مدیریت هوشمند منابع آب تأکید کرد.

وی با اشاره به شرایط منابع آبی کشور اظهار کرد: سال گذشته از نظر مدیریت منابع آب، سال بسیار سختی را پشت سر گذاشتیم، اما خوشبختانه امسال به لطف شرایط مناسب‌تر بارندگی، وضعیت تا حدودی بهتر شده است. البته این به معنای رفع مشکلات نیست؛ چرا که همچنان بسیاری از مناطق کشور از جمله استان‌های زنجان، مرکزی و همدان با تنش آبی و محدودیت منابع آب مواجه هستند و نمی‌توان صرفاً به بهبود بارندگی‌ها دل خوش کرد.

قرمزچشمه با بیان اینکه مدیریت منابع آب باید بر پایه اطلاعات دقیق و به‌روز انجام شود، افزود: امروز این امکان وجود دارد که با ایجاد یک سازوکار هوشمند، اطلاعات مربوط به منابع آب سطحی، آب‌های زیرزمینی، میزان بارندگی، وضعیت رواناب‌ها و سایر داده‌های مرتبط در یک سامانه جامع تجمیع و تحلیل شود. چنین سامانه‌ای می‌تواند تصویر دقیقی از وضعیت منابع آبی کشور ارائه دهد و مبنای تصمیم‌گیری مدیران قرار گیرد.

وی ادامه داد: در حال حاضر اقداماتی در این زمینه از سوی وزارت نیرو انجام شده و بخشی از فرآیند‌های مدیریت منابع آب به سمت هوشمندسازی حرکت کرده است، اما این اقدامات هنوز کافی نیست. این سامانه‌ها نیازمند توسعه، تکمیل و رفع نواقص هستند و لازم است موضوع هوشمندسازی مدیریت آب در اولویت برنامه‌های این وزارتخانه قرار گیرد.

مدیریت مصرف، حلقه مفقوده مدیریت منابع آب

این کارشناس حوزه آب با تأکید بر اینکه مدیریت منابع آب تنها به افزایش تولید یا تأمین آب محدود نمی‌شود، گفت: یکی از مهم‌ترین محور‌های مدیریت منابع آب، مدیریت مصرف است. در شرایطی که منابع آب کشور محدود است، باید بیشترین تمرکز بر افزایش بهره‌وری و کاهش مصرف غیرضروری باشد؛ به‌ویژه در بخش کشاورزی که بیشترین سهم مصرف آب را به خود اختصاص داده است.

وی تصریح کرد: در بخش کشاورزی باید از روش‌های سنتی فاصله گرفت و به سمت آبیاری هوشمند حرکت کرد. استفاده از سنسور‌های اندازه‌گیری رطوبت خاک، دمای محیط و سایر تجهیزات پایش، این امکان را فراهم می‌کند که آبیاری دقیقاً براساس نیاز واقعی گیاه انجام شود. در چنین شرایطی، زمان و میزان آبیاری نه براساس تجربه، بلکه براساس داده‌های علمی تعیین خواهد شد و همین مسئله موجب کاهش مصرف آب و افزایش راندمان تولید می‌شود.

توسعه فناوری بدون حمایت امکان‌پذیر نیست

قرمزچشمه با اشاره به الزامات اجرای این فناوری‌ها اظهار کرد: توسعه سامانه‌های هوشمند آبیاری نیازمند حمایت دولت است. بسیاری از بهره‌برداران، به‌ویژه صاحبان مزارع بزرگ و واحد‌های کشت و صنعت، برای نصب تجهیزات هوشمند به تسهیلات و مشوق‌های اقتصادی نیاز دارند. اگر این حمایت‌ها در نظر گرفته شود، استقبال از فناوری‌های نوین در بخش کشاورزی نیز افزایش خواهد یافت.

وی افزود: بدون پایش مستمر و دسترسی به اطلاعات دقیق، امکان مدیریت بهینه منابع آب وجود ندارد. هوشمندسازی در واقع ابزار تصمیم‌گیری صحیح را در اختیار مدیران و کشاورزان قرار می‌دهد و باعث می‌شود منابع محدود آب با بهره‌وری بیشتری مورد استفاده قرار گیرند.

هوش مصنوعی ابزاری برای تصمیم‌سازی در مدیریت آب

این کارشناس حوزه آب و آبخیزداری درباره نقش هوش مصنوعی در مدیریت منابع آب نیز گفت: هوش مصنوعی را نباید به عنوان جایگزین مدیریت منابع آب در نظر گرفت، بلکه این فناوری ابزاری برای تحلیل داده‌ها و پشتیبانی از تصمیم‌گیری است. هرچه داده‌های دقیق‌تر و کامل‌تری در اختیار سامانه‌های هوشمند قرار گیرد، خروجی‌های قابل اعتمادتر و تصمیمات دقیق‌تری نیز حاصل خواهد شد.

وی ادامه داد: استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند در پیش‌بینی شرایط خشکسالی، مدیریت بحران کم‌آبی، تعیین زمان مناسب آبیاری، پایش وضعیت منابع آب و افزایش بهره‌وری نقش مؤثری ایفا کند. این فناوری قادر است حجم بالایی از اطلاعات را در مدت کوتاهی تحلیل کرده و الگو‌های مناسبی برای مدیریت مصرف آب ارائه دهد.

قرمزچشمه تأکید کرد: آینده مدیریت منابع آب در گرو استفاده از فناوری‌های نوین، سامانه‌های هوشمند و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده است. هرچه سریع‌تر بتوانیم این فناوری‌ها را در بخش‌های مختلف به‌ویژه کشاورزی توسعه دهیم، امکان مدیریت پایدار منابع آب، کاهش هدررفت، افزایش بهره‌وری و مقابله مؤثر با تنش‌های آبی نیز فراهم خواهد شد.

انتهای خبر/264581/