ایران تصور جهان درباره قدرت را تغییر داد/ تبعات جنگ به خانه مصرف‌کننده آمریکایی رسید

«محمدپارسا نجفی» کارشناس مسائل منطقه، در مصاحبه با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آگاه، در پاسخ به سوالی درباره «تغییر نگاه منطقه به مقوله امنیت در پی جنگ و تحولات اخیر» اظهار کرد: بعد از حمله آمریکا به ایران و پاسخ محکمی که ایران در این چند ماه گذشته به تجاوزات ایالات متحده داشت، این نکته برای کشور‌های عربی اثبات شد که آمریکایی‌ها حتی از پایگاه‌های نظامی خود در کشور‌های منطقه و جزیره‌العرب نیز نمی‌توانند دفاع کنند.

وی با اشاره به پیامد‌های این مسئله برای کشور‌های عربی ادامه داد: این ضعف آمریکا حاوی پیام‌های دیگری بود؛ دولت‌های شبه‌مستعمره‌ای مانند آل‌سعود مجبور هستند برای تأمین امنیت خود یا حتی برای بقای حکومتشان به قدرت‌ها یا کشور‌های دیگری متوسل شوند.

نجفی افزود: آنچه در خصوص پیمان اتحاد میان آل‌سعود با حکومت ترکیه و پاکستان تحت عنوان توافق مکه شاهد بودیم، اثبات همین موضوع است؛ یعنی حکومت آل‌سعود به این نتیجه رسید که درباره تهدیداتی که از خارج متوجه آن است، نمی‌تواند روی متحدان سابق یا متحدان سنتی خود مانند آمریکا و کشور‌های اروپایی حساب کند.

کارشناس مسائل منطقه ادامه داد: حملات انتقام‌جویانه یمنی‌ها برای شکستن محاصره خود علیه عربستان سعودی و ناتوانی عربستان در دفاع از خود و رها شدن آن توسط آمریکا، آل‌سعود را متوجه پیمان‌های منطقه‌ای با قدرت‌هایی ضعیف‌تر از آمریکا، یعنی ترکیه و پاکستان، کرد.

کشور‌های عرب به دنبال جایگزین برای چتر امنیتی آمریکا

نجفی با اشاره به وضعیت کشور‌های حاشیه خلیج فارس بیان داشت: نمونه‌های دیگر، کویت، بحرین، امارات و قطر هستند؛ به‌ویژه بحرین و کویت که میزبان اصلی پایگاه‌های آمریکا در منطقه خلیج فارس هستند و به دلیل پاسخ انتقام‌جویانه ایران، فشار بیشتری را تحمل کردند.

وی ادامه داد: اصولاً اگر فقط بخواهیم درباره منطقه خلیج فارس صحبت کنیم، ایران به‌عنوان یک کشور مستقل روی پای خود ایستاده و قدرتش اثبات شده است. در طول این جنگ، اثبات شد که ایران می‌تواند حتی با قوی‌ترین قدرت نظامی جهان، یعنی آمریکا، بجنگد و از خودش دفاع کند؛ آن هم در جنگی که طی آن، غافلگیرانه مورد تهاجم قرار گرفته بود.

کارشناس مسائل منطقه افزود: ایران حتی یک گام جلوتر توانست با اعمال فشار بر تنگه هرمز، بر ایالات متحده که چند هزار کیلومتر فاصله دارد، فشار وارد کند و خسارت جنگ را به درون شهر‌های آمریکا منتقل کند.

نجفی با اشاره به سابقه جنگ‌های آمریکا گفت: از جنگ جهانی دوم به بعد، ایالات متحده تاکنون چنین خسارت جنگی را در داخل خاک خود ندیده است. یک بار ژاپنی‌ها به پرل هاربر در هاوایی حمله کردند که آن هم در خاک اصلی آمریکا نبود، اما در سایر جنگ‌های آمریکا، این کشور در داخل خاک خود خسارت ندیده است.

وی ادامه داد: اعمال فشار در تنگه هرمز توانست اثبات کند که ایران می‌تواند فشار اقتصادی یا خسارت اقتصادی جنگ را به درون شهر‌های آمریکا و حتی به درون خانه‌های آمریکایی‌ها منتقل کند. این مسئله مفهوم امنیت را برای آمریکایی‌ها تغییر داده است.

نجفی با اشاره به جنگ ویتنام تأکیدکرد: آمریکایی‌ها در گذشته به هر جا می‌خواستند حمله می‌کردند و مرتکب جنایت می‌شدند؛ اما خودشان خسارتی متحمل نمی‌شدند. در ۱۱ سال جنگ ویتنام، آمریکایی‌ها حدود سه میلیون ویتنامی را کشتند، اما شهر‌ها و روستا‌های آمریکا هیچ خسارتی متحمل نشدند. اما اکنون در مصاف با ایران، در حالی که آمریکایی‌ها شاید از نظر نظامی خسارت شدیدی متحمل نشده باشند و برای مثال به اندازه جنگ ویتنام تلفات نداده باشند، خسارت به درون شهر‌های آمریکا و خانه‌های آمریکایی‌ها منتقل شد.

تنگه هرمز؛ ابزار ایران برای انتقال هزینه جنگ به آمریکا

کارشناس مسائل منطقه درباره اهمیت تنگه هرمز گفت: اگر تنگه هرمز به‌طور کامل بسته می‌شد و اجازه داده نمی‌شد حتی یک قطره نفت از خلیج فارس منتقل شود، قطعاً با جهش شدید قیمت نفت در آمریکا مواجه می‌شدیم و این مسئله می‌توانست باعث فروپاشی اقتصادی آمریکا شود. یکی از دلایلی که ترامپ اصرار و فشار زیادی داشت که تنگه هرمز باز شود، همین مسئله بود.

نجفی ادامه داد: استراتژیست‌ها و تحلیلگران جهان ادامه این روند را پیش‌بینی کردند و در ذهن خود ترسیم کردند که اگر ایران به تک‌تک چاه‌های نفت حمله کند، حتی اگر این چاه‌ها منهدم نشوند و فقط دچار آتش‌سوزی شوند، حدود شش ماه زمان لازم است تا به شرایط اولیه بازگردند. اما اگر چاه نفت از درون و از اعماق منهدم شود، حدود شش سال زمان لازم است تا چاه دیگری حفر شود.

وی افزود: خارج شدن خلیج فارس از مدار انرژی، به معنای محروم شدن جهان از حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون بشکه نفت خام در روز است. اگر ۲۰ میلیون بشکه را مبنا قرار دهیم، این میزان حدود یک‌چهارم تا یک‌پنجم تولید جهانی و حدود یک‌سوم صادرات جهانی نفت است.

نجفی با اشاره به تفاوت میان تولید و صادرات نفت در منطقه خلیج فارس گفت: هر میزان نفتی که تولید می‌شود، الزاماً صادر نمی‌شود. منطقه خلیج فارس به دلیل جمعیت کمتر، برخلاف آمریکا که بخش زیادی از تولید خود را مصرف می‌کند، سهم بالایی از نفت تولیدی خود را صادر می‌کند؛ بنابراین این میزان نفت، حدود یک‌سوم صادرات جهانی نفت را تشکیل می‌دهد و اگر یک‌سوم بازار حذف شود، قطعاً قیمت نفت به‌شدت افزایش پیدا خواهد کرد.

جنگ اخیر تصویر ایران را در افکار عمومی جهان تغییر داد

نجفی در پاسخ به سوالی درباره «تغییر نگاه جهان به ایران پس از جنگ» تصریح کرد: در نتیجه پایداری ایران در جنگ اخیر، وقتی با خارجی‌ها صحبت می‌کنم، درباره ایران می‌گویند ایرانی‌ها بسیار قوی هستند، می‌توانند از خودشان دفاع کنند و می‌توانند بسیار قدرتمندانه در میدان نبرد ظاهر شوند.

نجفی ادامه داد: جهان دید که ایران شش ماه با قوی‌ترین ارتش دنیا، یعنی آمریکا، جنگید و آن را مجبور به عقب‌نشینی کرد. این یک تصویر اجتماعی است که در افکار عمومی جهان شکل گرفته است؛ بدون اینکه کسی لزوماً برای آن تبلیغ کند. ایران ابزار تبلیغاتی گسترده یا رسانه‌های جهانی در اختیار ندارد و بسیاری از ابزار‌های رسانه‌ای در اختیار آمریکا قرار دارد، اما مردم دیدند که آمریکا شش ماه با ایران وارد جنگ شد و به هیچ‌یک از اهداف خود نرسید.

کارشناس مسائل منطقه با اشاره به برداشت خود از گفت‌و‌گو با مردم و فعالان سیاسی در نقاط مختلف جهان گفت: حتی کسانی که طرفدار آمریکا هستند و از اینکه ایران شکست نخورد، نابود نشد، حکومتش سقوط نکرد و تجزیه نشد، ناراحت هستند، نمی‌توانند این واقعیت را نادیده بگیرند که اهداف آمریکا در این جنگ به نتیجه نرسید.

وی افزود: آمریکایی‌ها نه‌تنها نتوانستند به اهداف خود برسند، بلکه درباره هرمز و نفت، مجبور شدند مذاکره کنند و فشار بیاورند تا چیزی را که تا پیش از تاریخ ۹ اسفتد باز بود، دوباره به دست بیاورند.

ایران در تأمین امنیت خود به قدرت خارجی وابسته نیست

نجفی در پاسخ به سوالی درباره اینکه «جنگ اخیر تا چه اندازه کشور‌های منطقه را به سمت حل اختلافات و شکل‌گیری امنیت جمعی بومی سوق داده است» اظهار داشت: این دولت‌ها، دولتک‌ها، شیخ‌نشین‌ها یا مستعمره‌های جنوب خلیج فارس، کشور‌هایی نیستند که بتوانند امنیت خود را تأمین کنند و به همین دلیل به خارج وابسته هستند؛ حالا این قدرت خارجی آمریکا باشد یا پاکستان و ترکیه یا هر جای دیگری.

وی ادامه داد:، اما ایران این‌گونه نیست. ایران به لحاظ اینکه یک کشور واقعی است و مردمی دارد که از هزاران سال قبل در اینجا تمدن داشته‌اند، قدرتی درون‌زا و واقعی است. ما از پنج هزار سال قبل تمدن مستند داریم و ایرانی‌ها از هزاران سال قبل زیرساخت ایجاد کرده‌اند؛ برای مثال قنات در ایران چند هزار سال قبل ایجاد شده است.

کارشناس مسائل منطقه افزود: مردم ایران در تشکیل دولت، ایجاد نیروی نظامی و دفاع از کشور نقش داشته‌اند و در جنگ هشت‌ساله نیز دیدیم که کار به دست خود مردم انجام شد. در جنگ ۴۰ روزه نیز شاهد همین مسئله بودیم؛ بنابراین ایران یک قدرت درون‌زا و واقعی است و وابسته به کشور دیگری نیست.

نجفی با اشاره به توانمندی‌های نظامی ایران بیان داشت: در تبلیغات گفته می‌شد که ایران به چین و روسیه وابسته است، در حالی که دیدیم ایران با توانمندی‌های خودش، با موشک‌های بالستیک و کروز، موشک‌های هایپرسونیک، پهپاد‌ها و شناور‌های بومی توانست از خود دفاع کند.

وی ادامه داد: ایران در جنگ هشت‌ساله با صدام، که حدود ۴۰ سال قبل رخ داد و مورد حمایت کشور‌های جنوب خلیج فارس از جمله آل‌سعود بود، مقاومت کرد و در جنگ اخیر با آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز توانست از خودش دفاع کند و حتی جنگ را به خانه مصرف‌کننده آمریکایی بکشد.

معادله قدرت از تعداد ناو‌ها و جنگنده‌ها فراتر رفته است

کارشناس مسائل منطقه با اشاره به تبعات نبرد ایران و آمریکا گفت: این مسئله نشان می‌دهد تصور جهان درباره قدرت تغییر کرده است. آنکه جنگنده، شناور و ناو هواپیمابر بیشتری دارد، الزاماً قدرت بیشتری ندارد؛ آن کسی قدرتمند است که بتواند خسارت را به زندگی تک‌تک شهروندان آمریکا منتقل کند.

وی افزود: ناو‌های هواپیمابر آمریکا تأثیری برای تأمین امنیت این کشور ندارند و زیردریایی‌های اتمی آمریکا که می‌توانند موشک اتمی پرتاب کنند، در اینجا بی‌خاصیت هستند؛ زیرا نمی‌توانند هزینه‌های زندگی مردم آمریکا را کاهش دهند، مانع جهش قیمت نفت شوند یا از خسارت اقتصادی واردشده به وال‌استریت و شرکای اقتصادی آمریکا جلوگیری کنند.

نجفی ادامه داد: ایران اثبات کرد که با استفاده از ابزار تنگه هرمز می‌تواند به یک قدرت بزرگ تبدیل شود.

وی با اشاره به خطوط انتقال نفت منطقه تاکید کرد: این در حالی است که هنوز ایران تنگه هرمز را به‌طور کامل نبسته و خطوط لوله نفتی که از خلیج فارس به بازار‌های جهانی نفت منتقل می‌کنند نیز منهدم نشده‌اند. برای مثال، خط لوله شرق ـ غرب عربستان که از جبیل در حاشیه جنوبی خلیج فارس به بندری در دریای سرخ می‌رود، روزانه حدود ۶ میلیون بشکه نفت را منتقل می‌کند.

نجفی افزود: البته، یمنی‌ها در هفته‌های اخیر حمله محدودی به یکی از ایستگاه‌های پمپاژ این خط لوله انجام دادند که قابل جبران است و خط لوله به‌طور کامل منهدم نشده است. با این حال، همین مسئله نشان داد که ابزار‌های جغرافیایی و راهبردی منطقه می‌توانند معادلات امنیتی را تغییر دهند.

هرمز و باب‌المندب؛ تنگه‌هایی که معادلات امنیتی را تغییر می‌دهند

نجفی با تأکید بر اهمیت تنگه‌های راهبردی خاطرنشان کرد: تصور جهان درباره تأمین امنیت باید تغییر کند؛ چراکه جنگ تنگه‌ها می‌تواند تمام مباحث مرتبط با سیاست، به‌ویژه امنیت، را تغییر دهد. آنچه ایران در تنگه هرمز و یمن در باب‌المندب انجام داد، اثبات همین مدعاست.

وی ادامه داد: نه ایران تنگه هرمز را و نه انصارالله تنگه باب‌المندب را به‌طور کامل بسته است. اگر چنین اتفاقی رخ دهد، اقتصاد جهان با شرایطی کاملاً متفاوت مواجه خواهد شد.

کارشناس مسائل منطقه گفت: علت اینکه آمریکا از یمن عقب‌نشینی کرد و علت اینکه آمریکایی‌ها به ایران حمله کردند، اما دست خالی بازگشتند و نتوانستند آن چیزی را که از آن به‌عنوان «جهنم» یاد می‌کردند در ایران اجرا کنند، ترسی است که از نابودی اقتصاد خود دارند و می‌دانند که نمی‌توانند این مشکل را صرفاً با ناوچه، ناوشکن، زیردریایی، جنگنده و بمب‌افکن حل کنند.

نجفی افزود: وقتی یک تنگه بسته شود، تنها نیرویی که آن را بسته است می‌تواند با اراده خودش آن را باز کند؛ حالا با معامله یا هر روش دیگری. نیروی مهاجم نمی‌تواند به‌سادگی یک تنگه را باز کند. این مسئله در تنگه هرمز و باب‌المندب و حتی در نمونه‌های تاریخی دیگر نیز قابل مشاهده است.

چشم‌انداز امنیتی با کشور‌های عربی؛ چرا هنوز زود است؟

نجفی در پاسخ به این سوال که آیا کشور‌های منطقه می‌توانند با ایران به توافق برسند و امنیت خود را تأمین کنند، تصریح کرد: باید از عکس یادگاری، توافق و دست دادن عبور کنیم و واقعیت‌ها را در نظر بگیریم. بنابراین، فعلاً این مسئله از نظر من غیرممکن است.

نجفی با اشاره به وضعیت دولت‌های حاشیه جنوبی خلیج فارس گفت: این دولت‌ها همان‌طور که اشاره کردم، مستعمرات غرب هستند که انگلیس آنها را ایجاد کرد و آمریکا امروز آنها را مدیریت می‌کند. برای مثال، آرامکو همان شرکت نفت استاندارد اویل کالیفرنیا در سرزمین‌های عربی است.

وی افزود: عربستان، امارات و قطر به دلیل اینکه امتداد سیاست خارجی آمریکا هستند، همواره با ایران درگیر بوده‌اند و خواهند بود. البته این مسئله فقط به ایران محدود نمی‌شود. عربستان بخش‌هایی از یمن را اشغال کرده و در امور داخلی عراق و لبنان نیز دخالت می‌کند.

نجفی ادامه داد: عربستان و امارات در لیبی مداخله کردند و این کشور وارد جنگ داخلی شد. در سوریه و سودان نیز این کشور‌ها مداخلاتی داشته‌اند. حتی میان خود این کشور‌ها نیز اختلاف و درگیری وجود دارد؛ برای مثال در سال ۱۳۹۸، عربستان و امارات، قطر را محاصره کردند.

وی گفت : عربستان و امارات در یمن نیز با یکدیگر منافع متفاوتی داشتند. عربستان دولت منصور هادی و نیرو‌های وابسته به خود را مدیریت می‌کرد و امارات نیز نیرو‌های وابسته به خود در قالب شورای انتقالی جنوب را داشت. در نهایت میان خود آنها نیز اختلاف ایجاد شد.

هرمز؛ ابزار قدرت ایران در معادلات جهانی

نجفی در جمع‌بندی دیدگاه خود خاطرنشان کرد: تصور اینکه بتوان به یک امنیت منطقه‌ای پایدار رسید، در شرایط کنونی بسیار دشوار است. ایران یک راه پیش رو دارد و آن استفاده از ظرفیت‌های خود برای جلوگیری از صادرات نفت خلیج فارس، انهدام خطوط لوله انتقال نفت و بستن کامل تنگه هرمز است تا اقتدار خود را به دست آورد و آن را اثبات کند و آمریکا را نیز مجبور کند از منطقه خلیج فارس فاصله بگیرد.

وی افزود: اگر ایران بتواند از صادرات نفت خام و گاز طبیعی، مشتقات نفتی، میعانات گازی و محصولات پتروشیمی به بازار‌های جهانی جلوگیری کند، قدرت ایران در حد جهانی خواهد بود.

نجفی در نهایت تأکید کرد: ایران از نظر صنعتی، اقتصادی و دیگر شاخص‌ها، قابلیت رقابت مستقیم با چین، آمریکا و اروپا را ندارد، اما ابزاری در اختیار دارد که می‌تواند بر تمام قدرت‌های اقتصادی جهان اثر بگذارد و حتی قدرت‌های نظامی نیز نمی‌توانند این ابزار را از ایران بگیرند.

انتهای خبر/270645/