ضرورت گذار بازار مسکن به سمت مدل‌های صنعتی‌سازی هوشمند

به گزارش خبرگزاری آگاه، صنعت ساختمان در ایران، همواره به عنوان یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد ملی و شاخصی حساس برای سنجش سلامت وضعیت معیشتی جامعه شناخته شده است؛ با این حال، این صنعت در سال‌های اخیر با یک پارادوکس بزرگ رو‌به‌رو شده است: در حالی که از یک سو، قیمت‌ها با جهش‌های غیرمتعارف همگام با بازار‌های مالی نظیر طلا و ارز، حرکت می‌کنند، از سوی دیگر، ظرفیت خرید خانوار‌ها به شکلی نگران‌کننده دچار فرسایش شده است. این شکاف عمیق میان ارزش دارایی مسکن و توان مالی مصرف‌کننده، نه تنها بازار را با خطر رکود در بخش مسکن مصرفی مواجه کرده، بلکه ساختار تولید را نیز با پرسش‌های بنیادین رو‌به‌رو ساخته است.

بحران فعلی تنها محدود به نوسانات قیمتی نیست؛ بلکه ریشه در روش‌های سنتی ساخت‌وساز و عدم تطابق میان تکنولوژی‌های به‌کاررفته و نیاز‌های اقتصادی عصر حاضر دارد. در حالی که جهان به سمت هوشمندسازی ساخت و صنعتی‌سازی پیشرفته حرکت می‌کند، صنعت ساختمان در داخل کشور همچنان با چالش‌هایی نظیر اتلاف گسترده منابع، هزینه‌های بالای زمان یا همان خواب سرمایه و عدم قطعیت در کیفیت ساخت دست‌وپنجه نرم می‌کند. این وضعیت، علاوه بر افزایش قیمت نهایی برای مصرف‌کننده، باعث شده تا سرمایه‌گذاری در این بخش با ریسک‌های پیش‌بینی‌ناپذیر همراه شود.

در این میان، بحث صنعتی‌سازی ساختمان دیگر یک انتخابِ لوکس یا صرفاً یک بحث مهندسی نیست، بلکه به یک ضرورت استراتژیک برای مدیریت بحران‌های اقتصادی تبدیل شده است. گذار از مدل‌های سنتی و کارگاهی به سمت مدل‌های تولیدی و پیش‌ساخته، می‌تواند مسیر جدیدی برای مدیریت هزینه‌ها، افزایش سرعت اجرا و کنترل دقیق کیفیت باز کند. اما پرسش اصلی اینجاست که آیا ساختار اقتصادی و زیرساخت‌های فنی موجود در کشور، توان پذیرش این تحول گسترده را دارند؟ و چگونه می‌توان میان نیاز به سرعت در ساخت، کنترل هزینه‌های تمام‌شده و حفظ کیفیت، تعادلی پایدار برقرار کرد؟

چشم‌انداز بازار مسکن و ضرورت گذار به مدل صنعتی

سید امیر منصوری، استاد دانشگاه تهران و رئیس پژوهشکده نظر، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی آگاه، با تبیین چالش‌های دوگانه بازار مسکن و صنعت ساختمان، بر ضرورت بازنگری در الگو‌های مصرفی و گذار به سمت مدل‌های صنعتی‌سازی برای کنترل هزینه‌های ساخت و افزایش کیفیت تأکید کرد.

رکود در بخش مسکن مصرفی و نوسانات در بخش سرمایه‌ای

رئیس پژوهشکده نظر، در تحلیل وضعیت فعلی بازار مسکن، با اشاره به جهش قیمت‌ها در سال گذشته، معتقد است که با توجه به کاهش قدرت خرید خانوارها، بازار مسکن مصرفی در آستانه ورود به یک دوره رکود جدید قرار دارد و اظهار داشت: با توجه به محدودیت توان مالی مصرف‌کنندگان، احتمال افزایش قیمت در بخش مسکن مصرفی در کوتاه‌مدت بسیار اندک است؛ مگر آنکه شاهد جهش شدید در بازار ارز و سایر دارایی‌های مالی باشیم که در آن صورت، مسکن تنها برای حفظ ارزش دارایی‌ها خود را با نرخ‌های جدید همگام خواهد کرد.

وی در ادامه با تفکیک عملکرد دو بخش اصلی بازار، افزود: در حالی که مسکن مصرفی با چالش قدرت خرید روبروست، مسکن کالایی یا سرمایه‌ای همچنان تحت تأثیر نوسانات بازار طلا و ارز قرار دارد و احتمال تجربه نوسانات قیمتی در این بخش وجود دارد؛ با این حال، در افق زمانی کوتاه‌مدت، انتظار تغییرات قیمتی چشمگیر در کل بازار مسکن پیش‌بینی نمی‌شود.

ضرورت صنعتی‌سازی راهکاری برای مدیریت هزینه‌ها و کیفیت

منصوری با ورود به حوزه تکنولوژی‌های ساخت‌وساز، از نقش کلیدی صنعتی‌سازی در گذار از مدل‌های سنتی به مدرن سخن گفت و تأکید کرد: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و مصالح پیش‌ساخته، فرآیند ساخت را از سه منظر اصلی متحول می‌کند.  

در پاسخ به پرسشی پیرامون ضرورت و مزایای صنعتی‌سازی ساختمان اظهار داشت: تولید صنعتی ساختمان دارای سه حسن پی‌درپی و مزیت کلیدی است.

منصوری گفت: نخستین مزیت این شیوه، افزایش سرعت ساخت و صرفه‌جویی در زمان است که در نتیجه آن، هزینه تمام‌شده ساختمان و خواب سرمایه به شکل قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.

استاددانشگاه افزود: دومین مزیت این است که به دلیل برخورداری از قابلیت کنترل فنی دقیق و رعایت استانداردها، کیفیت ساخت‌وساز به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد.

وی همچنین بیان کرد: سومین حسن تولید صنعتی، جلوگیری از هدررفت مصالح است؛ در این روش، مصالح اصلی موردنیاز به اندازه ضرورت و بدون در نظر گرفتن ضرایب ایمنی غیرکارشناسی مصرف می‌شوند که از اتلاف منابع جلوگیری می‌کند.

این استاددانشگاه ادامه داد: در نتیجه، هر سه فاکتور ذکرشده هم به ارتقای کیفیت ساختمان، هم به ارزان‌تر و سریع‌تر شدن فرآیند ساخت و هم به کاهش وابستگی آن به سرمایه کلان کمک می‌کند؛ بنابراین، صنعتی‌سازی یکی از شیوه‌های قطعی و معاصر در کاهش هزینه‌های ساخت مسکن به شمار می‌رود.

منصوری یادآور شد: البته صنعتی‌سازی یک طیف است که دو سر آن فاصله زیادی از یکدیگر دارند و شامل گونه‌ها و رویکرد‌های مختلفی می‌شود که هر یک در جای خود قابل بحث است. نکته مهم این است که باید بررسی شود چه شیوه و چه حد از صنعتی‌سازی با شرایط اقتصادی، فنی و نیروی انسانی ماهر موجود در ایران سازگاری بیشتری دارد تا همان گزینه انتخاب شود.

وی خاطرنشان کرد: این انتخاب به تناسب زمان و با تغییر شرایط به‌روزرسانی می‌شود و متناسب با نیاز‌های روز، گونه‌های جدیدتری از صنعتی‌سازی مورداستفاده قرار می‌گیرد.

چالش‌های ساختاری و انتخاب مدل مناسب با ظرفیت‌های ملی

رئیس پژوهشکده نظر در پایان، با اشاره به پیچیدگی‌های انتخاب مدل صنعتی‌سازی، خاطرنشان کرد: این حوزه دارای طیف گسترده‌ای از رویکردهاست. انتخاب شیوه مناسب صنعتی‌سازی نباید صرفاً بر پایه تکنولوژی باشد، بلکه باید با توجه به ظرفیت‌های اقتصادی، محدودیت‌های فنی و سطح نیروی انسانی ماهر موجود در کشور صورت گیرد. از آنجا که مدل‌های مختلف صنعتی‌سازی با شرایط زمانی و ساختاری متفاوتی همخوانی دارند، انتخاب دقیق هر رویکرد مستلزم تطبیق با واقعیت‌های موجود در صنعت ساختمان ایران است.

انتهای خبر/284965/