دایناسورها احتمالا بسیار بیشتر از حد تصور دانشمندان، میوه خورده‌اند

به گزارش خبرگزاری آگاه به نقل از «سای‌تک‌دیلی» (scitechdaily)؛ جنگلی با قدمت ۷۴ میلیون سال که به شکلی استثنایی در نیومکزیکو حفظ شده است، جزئیات غیرمنتظره‌ای از زندگی گیاهی در دوران باستان را آشکار می‌کند.

دایناسور‌ها ممکن است از تنوع بسیار گسترده‌تری از میوه‌ها تغذیه می‌کرده‌اند؛ تنوعی بسیار بیشتر از آنچه دانشمندان پیش‌تر تصور می‌کردند. فسیل‌های به‌دست‌آمده از جنگلی با قدمت ۷۴ میلیون سال در نیومکزیکو نشان می‌دهند که برخی گیاهان گل‌دار، میلیون‌ها سال پیش از برخورد سیارکی که به عصر دایناسور‌های غیرپرنده پایان داد، میوه‌هایی با اندازه‌ای شگفت‌انگیز بزرگ تولید می‌کرده‌اند.

یافته‌های این پژوهش که در نشریه «ساینس» (Science) منتشر شده است، نظریه دیرپایی را به چالش می‌کشد که بر اساس آن، میوه‌های بزرگ‌تر و راهبرد‌های پیچیده‌تر پراکنش بذر عمدتا پس از رویداد انقراض، یعنی حدود ۶۶ میلیون سال پیش، تکامل یافته‌اند. این یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند که دایناسور‌ها و دیگر جانوران پیشاتاریخی ممکن است بسیار زودتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، به پراکنش بذر گیاهان گل‌دار کمک کرده باشند.

جنگلی پیشاتاریخی که زیر خاکستر آتشفشانی حفظ شده است

این پژوهش بر جنگلی فسیل‌شده و با حفظ شدگی استثنایی در نزدیکی شهر «تروث اور کُنسیکوئنس» در ایالت نیومکزیکو متمرکز است. «جیمز سالزبری»، پژوهشگر پسادکتری در مؤسسه تنوع زیستی و موزه تاریخ طبیعی دانشگاه کانزاس، در جمع‌آوری، طبقه‌بندی و تحلیل فسیل‌های گیاهی کشف‌شده در این منطقه مشارکت داشته است.

سالزبری می‌گوید: «این مقاله بر جنگلی فسیل‌شده در نیومکزیکو و میوه‌ها، دانه‌ها و دیگر ساختار‌های زایشی حفظ شده گیاهانی تمرکز دارد که در آنجا می‌زیستند. این فسیل‌ها درک ما را از چگونگی تبدیل شدن گیاهان گل‌دار به شکل امروزی خود، از نظر بوم‌شناسی تولیدمثل، تغییر می‌دهند».

این جنگل زیر لایه‌ای از خاکستر آتشفشانی مدفون شده بود که سرانجام سخت شد و به سنگ تبدیل شد. رسوبات حفظ شده بیش از یک کیلومتر (حدود ۰٫۶ مایل) امتداد دارد و گیاهانی را در بر می‌گیرد که تقریبا به یک دوره زمانی تعلق دارند. این رسوبات همچنین شواهدی از چگونگی پراکندگی گیاهان در سراسر چشم‌انداز باستانی را حفظ کرده است.

سالزبری می‌گوید: «محوطه فسیلی نیومکزیکو استثنایی است. همکارانم در نگارش این مقاله، به دلیل حفظ شدگی چشمگیر آن، از این محوطه با عنوان «پمپئی گیاه‌شناسی» یاد کرده‌اند. این محوطه حاوی لایه‌ای از خاکستر آتشفشانی است که به شکل سنگی موسوم به «توف» حفظ شده و بیش از یک کیلومتر امتداد دارد. این رسوبات اساسا در یک زمان شکل گرفته‌اند و بسیاری از گیاهان را در همان محل زندگی و مرگشان حفظ کرده‌اند. این محوطه تصویری لحظه‌ای از یک جنگل در حدود ۷۴ میلیون سال پیش ارائه می‌دهد و حتی جنبه‌هایی از آرایش مکانی آن را نیز حفظ کرده است».

میوه‌های باستانی نظریه‌ای دیرپا را به چالش می‌کشند

گیاهان گل‌دار نخستین‌بار حدود ۱۳۶ میلیون سال پیش پدیدار شدند، اما پژوهشگران به‌طور سنتی بر این باور بوده‌اند که راهبرد‌های تولیدمثلی آنها در بخش عمده‌ای از دوره کرتاسه نسبتا ساده باقی مانده بود. تصور می‌شد گیاهان گل‌دار اولیه عموما دانه‌ها و میوه‌های کوچکی تولید می‌کردند و باد و دیگر سازوکار‌های غیرحیوانی نقش مهمی در پراکنش بذر‌های آنها داشتند.

سالزبری می‌گوید: «در بخش عمده‌ای از تاریخ اولیه خود، آنها گیاهانی نسبتا کوچک و علف‌مانند بودند که بر پوشش تاجی جنگل‌ها تسلط نداشتند. اگرچه به‌تدریج تنوع بیشتری پیدا کردند و جایگاه‌های بوم‌شناختی بیشتری را اشغال کردند، تصور می‌شد دانه‌ها و ساختار‌های پراکنش آنها همچنان کوچک باقی مانده‌اند و عمدتا به‌وسیله باد یا بدون وجود میوه‌های گوشتی پراکنده می‌شده‌اند».

تصور می‌شد اندازه بسیاری از دانه‌های گیاهان گل‌دار اولیه از ذراتی به کوچکی گردوغبار تا تقریبا اندازه دانه‌های خشخاش متغیر بوده است. در مقابل، فسیل‌های نیومکزیکو میوه‌هایی را در بر می‌گیرند که تقریبا به اندازه انگور‌های امروزی هستند. این میوه‌ها بسیار بزرگ‌تر از اندازه‌ای هستند که پیش‌تر برای میوه‌های گیاهان گل‌دار در آن دوره انتظار می‌رفت.

سالزبری میگوید: «دیدگاه غالب این بوده است که این بوم‌شناسی تولیدمثلی متنوع‌تر، تنها پس از انقراض پایان دوره کرتاسه پدید آمده است. پژوهش ما نشان می‌دهد که این گذار بسیار زودتر آغاز شده بود. بزرگ‌ترین میوه‌ها در مجموعه گیاهان فسیل‌شده ما تقریبا به اندازه یک دانه انگور هستند. شاید امروزه این اندازه چندان بزرگ به نظر نرسد، اما برای گیاهان گل‌دار آن دوره به‌طرز چشمگیری بزرگ است».

صد‌ها فسیل از یک زیست‌بوم باستانی نامتعارف پرده برمی‌دارند

این گروه پژوهشی صد‌ها دانه فسیل‌شده را بررسی و بر اساس ویژگی‌های فیزیکی آنها دسته‌بندی کرد. از آنجا که مواد فسیلی اغلب فاقد ویژگی‌های لازم برای شناسایی یک گونه دقیق هستند، پژوهشگران نمونه‌ها را بر اساس شکل و ساختارشان در گروه‌های مختلف قرار دادند.

سالزبری می‌گوید: «ما صد‌ها دانه فسیل‌شده را بر اساس آنچه اصطلاحا «ریخت‌جوره» (Morphotype) می‌نامیم، دسته‌بندی کردیم. این دسته‌بندی‌ها بر اساس شکل ظاهری انجام می‌شوند، نه گونه‌های تأییدشده؛ زیرا اغلب نمی‌توان مشخص کرد که آیا فسیل‌های مشابه از نظر ظاهری به یک گونه تعلق دارند یا به چند گونه متفاوت».

مجموعه فسیل‌های کشف شده حاوی تنوع نامتعارفی از میوه‌ها، دانه‌ها و ساختار‌های تولیدمثلی است. اگرچه حفظ شدگی استثنایی این محوطه به پژوهشگران کمک کرده است تا این مواد را بازیابی کنند، سالزبری معتقد است که خود این جنگل نیز با بسیاری از محیط‌های شناخته شده دیگر در دوره کرتاسه تفاوت داشته است.

او می‌گوید: «بااین‌حال، ما معتقد نیستیم که این یافته‌ها صرفا نتیجه سوگیری ناشی از شرایط حفظ شدگی فسیل‌ها باشند. به نظر می‌رسد این محوطه نمایانگر جنگلی واقعا نامتعارف است».

ارتباط اندازه میوه با جنگل‌های باستانی

اندازه میوه می‌تواند اطلاعاتی درباره محیط‌هایی که گیاهان در آنها تکامل یافته‌اند و همچنین درباره چگونگی پراکنش احتمالی دانه‌های آنها ارائه دهد. امروزه بسیاری از گیاهان گل‌دار میوه‌های گوشتی تولید می‌کنند که جانوران را به خود جذب می‌کنند. این جانوران پس از خوردن میوه می‌توانند دانه‌ها را از گیاه مادر دور کنند.

سالزبری می‌گوید: «میوه‌های بزرگ معمولا در محیط‌های مرطوب با جنگل‌های متراکم دیده می‌شوند. یافته‌های ما نشان می‌دهند که ساختار جنگل‌ها و بوم‌شناسی تولیدمثلی با ویژگی‌های امروزی، زودتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، در حال شکل‌گیری بوده‌اند. تنوع‌یابی راهبرد‌های تولیدمثلی گیاهان گل‌دار لازم نبود تا پس از انقراض پایان دوره کرتاسه به تأخیر بیفتد».

این کشف همچنین یکی از توضیحات پذیرفته‌شده درباره تکامل گیاهان میوه‌دار را پیچیده‌تر می‌کند. دانشمندان پیش‌تر این فرضیه را مطرح کرده بودند که میوه‌های بزرگ و گوشتی، هم‌زمان با تنوع‌یابی پستانداران پس از انقراض دایناسور‌های غیرپرنده، رواج بیشتری پیدا کردند؛ زیرا این روند فرصت‌های جدیدی برای پراکنش بذر گیاهان به‌وسیله جانوران فراهم کرد.

سالزبری می‌گوید: «تصور می‌شد با گسترش پستانداران به جایگاه‌های بوم‌شناختی تازه‌ای که در دسترس قرار گرفته بودند، گیاهان گل‌دار نیز در واکنش به این تغییر، راهبرد‌های پراکنش بذر خود را متنوع‌تر کردند. یافته‌های ما نشان می‌دهند که این روند از مدت‌ها قبل آغاز شده بود. اگر میوه‌های بزرگ و متنوع از همان زمان در جنگل‌های دوره کرتاسه وجود داشته‌اند، به احتمال زیاد پراکنش آنها نه‌تنها به‌وسیله پستانداران اولیه، بلکه به کمک دایناسور‌های بزرگ و دیگر جانوران نیز انجام می‌شده است».

انتهای خبر/288028/