سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵
الثلاثاء ٠٧ جمادی‌الثانیه ١٤٤٨
Tuesday 17 November 2026
متن خبر

خاصیت شگفت‌انگیزی از عسل که از پوست محافظت می‌کند

دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵
خاصیت شگفت‌انگیزی از عسل که از پوست محافظت می‌کند
کاربردهای پزشکی عسل ممکن است فراتر از ترمیم زخم‌ها باشد؛ آزمایش‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهند عسل چندگل می‌تواند توان دفاعی سلول‌های پوست انسان را در برابر پرتوهای فرابنفش آسیب‌زا تقویت کند.

به گزارش خبرگزاری آگاه به نقل از «سای‌تک‌دیلی» (SciTechDaily)؛ پرتو‌های فرابنفش (UV) ناشی از نور خورشید می‌توانند روند پیری پوست را سرعت ببخشند و سلول‌ها را تحت فشار قرار دهند؛ موضوعی که ممکن است به آسیب‌هایی منجر شود که پیش از ابتلا به سرطان پوست رخ می‌دهند. هم‌زمان با بررسی راهکار‌هایی برای محافظت بهتر از پوست، پژوهشگران ایتالیایی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا عسل چندگل می‌تواند به سلول‌های پوست انسان کمک کند تا در برابر قرار گرفتن در معرض پرتو‌های فرابنفش مقاومت بیشتری داشته باشند یا خیر.

عسل به علت خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدمیکروبی و ضدالتهابی و همچنین توانایی آن در ترمیم زخم، از مدت‌ها پیش در پزشکی و محصولات آرایشی و بهداشتی مورد توجه بوده است. پانسمان‌ها، ژل‌ها و پماد‌های استریل بر پایه عسل برای درمان سوختگی‌ها و زخم‌هایی که به‌سختی بهبود می‌یابند، استفاده می‌شوند.

دکتر «فیکیه فولیـا کاواک»، عضو گروه پژوهشی پروفسور مارگریتا مایولی در دانشگاه ساساری ایتالیا، از پیشینه خود در زیست‌شناسی پزشکی و علاقه‌اش به زنبورداری و علوم آرایشی و بهداشتی برای انجام این پژوهش الهام گرفت.

کاواک می‌گوید: «همیشه این موضوع برایم جالب بوده است که برخی انواع عسل، مانند عسل مانوکا، در کاربرد‌های پزشکی تخصصی استفاده می‌شوند. همین مسئله باعث شد از خودم بپرسم آیا عسل چندگل باکیفیت نیز می‌تواند اثرات محافظتی قابل‌اندازه‌گیری بر سلول‌های پوست انسان داشته باشد یا خیر».

برای بررسی این موضوع، پژوهشگران سلول‌های بنیادی پوست انسان، فیبروبلاست‌ها و کراتینوسیت‌ها را در کنار یکدیگر و در یک زیست‌راکتور با جریان پیوسته کشت دادند؛ دستگاهی که برای شبیه‌سازی شرایط موجود در پوست انسان طراحی شده بود. برخی از کشت‌های سلولی به مدت ۴۸ ساعت پیش از قرار گرفتن در معرض پرتو فرابنفش، با محلول یک‌درصد عسل چندگل تیمار شدند، در حالی که گروهی دیگر هیچ درمانی دریافت نکردند.

سپس گروه پژوهشی واکنش سلول‌ها به تنش ناشی از پرتو‌های فرابنفش را با یکدیگر مقایسه کرد. پژوهشگران همچنین با استفاده از روش واکنش زنجیره‌ای پلیمراز کمی در زمان واقعی (Real-time quantitative PCR)، فعالیت ژن‌های منتخب مرتبط با پیری، پاسخ به تنش، نوسازی بافت و «بنیادینگی» را اندازه‌گیری کردند. بنیادینگی به توانایی سلول‌های بنیادی برای تکثیر و تولید سلول‌هایی مشابه خود یا تبدیل شدن به سلول‌های تخصص‌یافته گفته می‌شود.

سلول‌های تیمارشده با عسل، توان دفاعی بیشتری نشان دادند

نتایج نشان داد که تیمار اولیه با عسل به سلول‌های بنیادی پوست و فیبروبلاست‌ها کمک کرده است پاسخ خود را به آسیب ناشی از پرتو‌های فرابنفش تنظیم کنند.

کاواک می‌گوید: «در سلول‌های بنیادی پوست، عسل باعث افزایش بیان نشانگر‌های مرتبط با ویژگی‌های بنیادی شد، در حالی که بیان ژن‌های مرتبط با پیری را کاهش داد».

سلول‌های بنیادی تیمارشده با عسل همچنین مقدار کمتری نیتریک اکسید آزاد کردند و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی بیشتری نشان دادند؛ موضوعی که از تقویت توان دفاعی آنها در برابر تنش ناشی از پرتو‌های فرابنفش حکایت دارد. تجزیه‌وتحلیل ژنتیکی نیز افزایش بیان ژن‌های محافظت‌کننده در برابر تنش و تغییراتی را در پیام‌های زیستی کنترل‌کننده تکثیر و نوسازی سلولی نشان داد.

کاواک می‌گوید: «آنچه به‌ویژه جالب بود، این بود که به نظر می‌رسید عسل به سلول‌ها کمک می‌کند پس از تنش ناشی از پرتو فرابنفش، تعادل سالم‌تری پیدا کنند. به جای آنکه سلول‌ها را به سمت یک پاسخ ترمیمی اغراق‌آمیز سوق دهد، ظاهرا از سازوکار‌های محافظتی پشتیبانی می‌کند و در عین حال، پیام‌های مرتبط با نوسازی سلولی را تحت کنترل نگه می‌دارد».

عسل جایگزین کرم ضدآفتاب نیست

این یافته‌ها نشانه‌ای اولیه از آن هستند که عسل چندگل می‌تواند به محافظت از پوست کمک کند، هرچند پژوهشگران هنوز مشخص نکرده‌اند که آیا این اثرات در انسان نیز رخ می‌دهند یا خیر.

کاواک می‌گوید: «پژوهش ما با استفاده از مدل‌های آزمایشی مبتنی بر سلول انجام شده است، نه روی انسان. بنابراین، پیش از ارائه هرگونه توصیه عملی، به مطالعات آزمایشگاهی، پیش‌بالینی و بالینی بیشتری نیاز داریم».

بنابراین، عسل نباید به‌عنوان جایگزینی برای کرم ضدآفتاب در نظر گرفته شود.

از پیام‌های سلولی تا درمان‌های احتمالی

گروه پژوهشی اکنون در حال بررسی سازوکار‌های مولکولی پشت این واکنش‌هاست.

کاواک می‌گوید: «ما روی مطالعات اعتبارسنجی در سطح پروتئین کار کرده‌ایم تا تأیید کنیم آیا تغییرات مولکولی مشاهده‌شده در سطح آران‌ای پیام‌رسان (mRNA)، در سطح پروتئین نیز بازتاب پیدا می‌کنند یا خیر».

پژوهشگران همچنین در حال بررسی سامانه‌ای مبتنی بر نانوالیاف هستند که در آینده بتواند ترکیبات فعال عسل را به شکلی کنترل‌شده و سازگار با پوست، برای کاربرد‌های آرایشی یا پزشکی منتقل کند.

کاواک می‌گوید: «این نانوالیاف تاکنون مشخصه‌یابی شده‌اند و ارزیابی زیستی آنها در حال حاضر ادامه دارد. این موضوع گام بعدی مهمی به شمار می‌رود، زیرا سامانه‌های مبتنی بر نانوالیاف ممکن است بستری پیشرفته‌تر برای بررسی کاربرد‌های احتمالی ترکیبات زیست‌فعال طبیعی، مانند عسل چندگل، در ارتباط با پوست فراهم کنند».

انتهای خبر/289282/

اخبار اقتصادی
آژانس مسافرتی سلام پرواز ایرانیان
اخبار اجتماعی
فروشگاه اینترنتی سفیر