نقش زنجیره دانش‌بنیان و دانشگاه در گذار از پروژه‌های تولید برق/ راز تحقق خودکفایی در تجهیزات انرژی‌های نو چیست؟

به گزارش خبرگزاری آگاه، در حالی که تمرکز سیاست‌گذاری‌های حوزه انرژی در کشور بر تأمین برق فصلی معطوف شده است، کارشناسان بر ضرورت تغییر رویکرد از تولید صرف برق به ایجاد صنعت تجدیدپذیر تأکید می‌کنند. استاد تمام دانشگاه صنعتی شریف، در این باره معتقد است که بدون ایجاد بازار هدف و اتصال زنجیره دانش به صنعت، امکان رسیدن به خودکفایی در حوزه انرژی‌های نو وجود نخواهد داشت.

سید هاشم اورعی، استاد تمام دانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی آگاه، با بیان اینکه نباید تنها به دنبال برق تجدیدپذیر، چه برق بادی و چه برق خورشیدی بود، گفت: ما باید دنبال صنعت تجدیدپذیر باشیم. وی افزود: متأسفانه هیچ‌کس به‌صورت جدی دنبال ایجاد صنعت تجدیدپذیر نیست.

این استاد تمام دانشگاه صنعتی شریف در ادامه تصریح کرد: وزارت نیرو در شرایط فعلی تمام تمرکز خود را بر تأمین برق تابستان گذاشته است و در چنین شرایطی، طبیعی است که وقتی درباره ایجاد یک صنعت بلندمدت صحبت می‌کنیم، فرصت و توجه کافی وجود نداشته باشد. وی افزود: وزارت نیرو دچار روزمرگی شده است و به همین دلیل نمی‌تواند به اندازه کافی به موضوع توسعه صنعتی تجدیدپذیر‌ها بپردازد.

اورعی با اشاره به جایگاه دانشگاه و شرکت‌های دانش‌بنیان در این زنجیره گفت: دانشگاه و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز در این شرایط به حلقه آخر زنجیره، یعنی صنعت و بازار، متصل نیستند و پشت سر این زنجیره قرار گرفته‌اند. وی تأکید کرد: باید یک نفر در ابتدای این مسیر راه را باز کند تا دانشگاه و شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند حرکت کنند.

تأثیر توسعه صنعت انرژی بادی بر اشتغال، شرکت‌های دانش‌بنیان و دانشگاه‌ها

سید هاشم اورعی در ادامه با اشاره به تأثیر توسعه صنعت انرژی بادی بر اشتغال، شرکت‌های دانش‌بنیان و دانشگاه‌ها گفت: این تأثیر بسیار زیاد خواهد بود. وی افزود: دانشگاه‌ها از طریق ورود واقعی به این زنجیره می‌توانند کسب درآمد کنند و به سمت خودکفایی حرکت کنند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: زمانی که دانشگاه کاری انجام دهد که محصول آن به بازار برسد، امکان درآمدزایی، توسعه فعالیت‌های تحقیقاتی و تقویت زیرساخت‌های علمی نیز فراهم می‌شود.

اورعی با اشاره به ماهیت چندرشته‌ای توربین‌های بادی گفت: یک توربین بادی فقط به یک گرایش از مهندسی برق وابسته نیست. وی افزود: در یک توربین بادی گرایش‌های مختلف برق، از جمله برق قدرت، در کنار مهندسی مکانیک، صنایع، عمران و سایر حوزه‌های تخصصی حضور دارند.

وی ادامه داد: بنابراین توسعه صنعت توربین‌های بادی می‌تواند یک زنجیره گسترده از تخصص‌های مختلف را فعال کند و به ایجاد اشتغال تخصصی و توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان منجر شود. اورعی با اشاره به تجربه‌های جهانی خاطرنشان کرد: در کشور‌هایی مانند دانمارک، شرکت‌هایی مانند وستاس شکل گرفته‌اند که نقش مهمی در اقتصاد این کشور دارند.

این کارشناس حوزه انرژی تأکید کرد: بنابراین ایران نیز می‌تواند از طریق توسعه صنعت انرژی بادی، علاوه بر ایجاد اشتغال، سهم قابل توجهی در تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی ایجاد کند. وی در تبیین ابعاد این صنعت افزود: این صنعت صرفاً یک صنعت تولید برق نیست، بلکه مجموعه‌ای از صنایع و خدمات مرتبط با طراحی، ساخت، نصب، نگهداری، تعمیرات، تجهیزات برق قدرت، مکانیک، مواد، هوش مصنوعی، کنترل، ذخیره‌سازی و سایر فناوری‌ها را درگیر می‌کند.

مزایای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر برای مناطق کمتر برخوردار

سید هاشم اورعی با اشاره به مزایای توسعه انرژی‌های بادی و خورشیدی گفت: یکی از این مزایا امکان هدایت سرمایه‌گذاری به مناطق کمتر برخوردار کشور است. وی افزود: در مناطقی مانند خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان ظرفیت بسیار خوبی از نظر باد و خورشید وجود دارد.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: اگر شرایط سرمایه‌گذاری را در این مناطق فراهم کنیم، می‌توان پروژه‌های تجدیدپذیر را در همان مناطق احداث کرد و از این طریق زمینه توسعه اقتصادی آنها را فراهم کرد. وی ادامه داد: این سرمایه‌گذاری‌ها فقط به تولید برق محدود نمی‌شوند، بلکه می‌توانند موجب ایجاد صنایع وابسته، اشتغال تخصصی، توسعه زیرساخت و افزایش فعالیت اقتصادی در استان‌های کمتر برخوردار شوند.

اورعی با تأکید بر آثار این سرمایه‌گذاری‌ها گفت: توسعه صنعت تجدیدپذیر در چنین مناطقی می‌تواند به ایجاد توازن اقتصادی میان مناطق مختلف کشور کمک کند. وی افزود: وقتی سرمایه‌گذاری اقتصادی و صنعتی در مناطق کمتر توسعه‌یافته انجام شود، علاوه بر آثار اقتصادی، می‌تواند پیامد‌های اجتماعی و امنیتی نیز داشته باشد.

اورعی در ادامه تأکید کرد: ایجاد اشتغال و فعالیت اقتصادی پایدار در استان‌هایی مانند خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان می‌تواند به توسعه این مناطق و در نهایت افزایش توازن اقتصادی کشور کمک کند. برقراری توازن اقتصادی میان مناطق مختلف کشور به نوبه خود می‌تواند ضریب امنیتی کشور را افزایش دهد.

این استاد دانشگاه با انتقاد از وضعیت فعلی اظهار داشت: متأسفانه به این ظرفیت‌ها توجه کافی نمی‌شود و کار‌ها به‌صورت جزیره‌ای انجام می‌گیرد.

شرط شکل‌گیری صنعت واقعی تجدیدپذیر در ایران

سید هاشم اورعی با اشاره به چشم‌انداز آینده گفت: اگر قرار است ایران در ۱۰ سال آینده سهمی از بازار انرژی‌های تجدیدپذیر داشته باشد، باید از همین امروز زنجیره دانشگاه، شرکت دانش‌بنیان، صنعت، بخش خصوصی و سیاست‌گذار به یکدیگر متصل شوند. مسئله اصلی صرفاً احداث چند هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی یا بادی نیست؛ مسئله اصلی این است که یک صنعت واقعی در کشور شکل بگیرد.

اورعی در تشریح چگونگی تحقق این هدف گفت: اگر هدف‌گذاری مشخص باشد، بازار ایجاد شود، خرید محصول تضمین شود و بخش خصوصی اطمینان پیدا کند که تقاضای واقعی وجود دارد، سرمایه‌گذاری انجام خواهد شد. پس از آن شرکت‌های دانش‌بنیان برای تأمین فناوری وارد میدان می‌شوند و دانشگاه نیز می‌تواند زیرساخت علمی و نیروی انسانی مورد نیاز این صنعت را تربیت کند.

این استاد دانشگاه در جمع‌بندی این بحث تصریح کرد: توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر زمانی می‌تواند برای کشور ارزش‌آفرین باشد که از یک پروژه صرفاً تولید برق به یک صنعت کامل تبدیل شود. صنعتی که هم امنیت انرژی کشور را تقویت کند، هم زمینه‌ساز اشتغال و رشد اقتصادی باشد و هم ظرفیت علمی و فناورانه ایران را به بازار‌های داخلی و در مرحله بعد بازار‌های جهانی متصل کند.

چالش اصلی ایران نبود بازار به جای کمبود دانش فنی

سید هاشم اورعی در پاسخ به این پرسش که فناوری‌های جدید توربین‌های بادی تا چه اندازه می‌توانند راندمان تولید برق را افزایش دهند و آیا امکان ساخت این تجهیزات در داخل کشور وجود دارد، گفت: مسئله اصلی در ایران نبود دانش فنی نیست؛ مشکل اصلی نبود بازار است.

وی افزود: اگر بازار ایجاد شود، بخش خصوصی می‌تواند وارد این حوزه شود. اگر بخش خصوصی دانش فنی ساخت توربین بادی را داشته باشد، اما بداند که بازاری برای فروش محصول وجود ندارد، طبیعی است که سرمایه خود را وارد این حوزه نکند.

اورعی در ادامه با اشاره به تجربه شخصی خود اظهار داشت: حدود ۱۰ سال پیش ۶ هکتار زمین در شهر سعدی برای ساخت تجهیزات مرتبط با توربین بادی گرفتم و حتی یک شرکت را برای ایجاد دانش فنی تولید پره توربین به مجموعه دانش‌بنیان تبدیل کردم، اما در نهایت پروژه منتفی شد. وقتی تقاضایی برای محصول وجود ندارد، تولیدکننده نیز دلیلی برای ادامه سرمایه‌گذاری نمی‌بیند.

این استاد دانشگاه با بیان ظرفیت‌های فنی کشور گفت: اگر تقاضای قطعی و به اندازه کافی وجود داشته باشد، به‌جز یکی، دو، سه یا چهار مورد قطعه که تولید آنها از نظر اقتصادی نیز توجیه چندانی ندارد، تقریباً همه اجزای توربین بادی را می‌توان در ایران تولید کرد. وی در پایان تأکید کرد: فناوری ساخت توربین بادی امروز دیگر فناوری پیچیده‌ای در حد رفتن به کره ماه یا فعالیت فضایی نیست. این فناوری قابل دستیابی است و مشکل اصلی، ایجاد بازار و توجیه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری در آن است.

انتهای خبر/270386/