قدرت دریایی ایران در حال توسعه است/ ۹۹ درصد تجهیزات در جنگ اخیر ساخت داخل بود

«امیر سرتیپ دریادار دوم علی‌اکبر اخگر»، مشاور فرماندهی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آگاه، با اشاره به پیشینه تاریخی قدرت دریایی ایران اظهار کرد: برای پاسخ به این موضوع باید به تاریخ بازگردیم و بررسی کنیم که قدرت دریایی ایران از کجا نشأت گرفته، چگونه در طول تاریخ شکل گرفته و چگونه باید در آینده مستحکم‌تر و قدرتمندتر شود.

وی افزود: وقتی تاریخ ایران را مرور می‌کنیم، می‌بینیم که از دوران هخامنشیان، ایران از یک نیروی دریایی قدرتمند برخوردار بوده است؛ نیرویی که نه‌تنها در خلیج فارس حضور داشت، بلکه در لشکرکشی به یونان نیز نقش‌آفرینی کرد و حتی فرمانده نیروی دریایی ایران در آن دوره، زنی به نام آرتمیس بود.

اخگر ادامه داد: بنابراین وقتی از خلیج فارس صحبت می‌کنیم، باید به این نکته توجه داشته باشیم که این نام و جایگاه تاریخی آن در طول تاریخ ایران وجود داشته و خواهد داشت.

مشاور فرماندهی نیروی دریایی ارتش با اشاره به سابقه تاریخی استفاده از عنوان «بحر پارسی» گفت: برابر اسنادی که وجود دارد، مشخص شده است که در زمان پیامبر اکرم (ص) نیز از این پهنه آبی با عناوینی همچون «بحر روم» و «بحر پارسی» یاد شده است و این موضوع نشان می‌دهد که اصطلاح «بحر پارسی» سابقه تاریخی دارد.

وی در ادامه با اشاره به حضور قدرت‌های استعماری در منطقه اظهار کرد: در سال ۱۵۰۲ میلادی، آلبوکرک پرتغالی با ۱۴ کشتی وارد منطقه اقیانوس هند شد. هفت فروند از این کشتی‌ها با استفاده از قدرت توپخانه‌ای خود، عمان را بمباران کردند و سپس به نزدیکی خلیج فارس آمدند و وارد جزیره هرمز شدند.

اخگر افزود: با توجه به تحولات دوره صفویه و عملکرد شاه عباس، سرداری به نام امام‌قلی توانست پرتغالی‌ها را از قشم، بندرعباس و جزیره هرمز بیرون براند.

فرمانده سابق منطقه دوم دریایی بوشهر با اشاره به آغاز حضور انگلیس در منطقه گفت: حضور انگلیسی‌ها در خلیج فارس از سال ۱۶۰۲ میلادی آغاز شد و در واقع سرآغاز ورود آنگلوساکسون‌ها به شرق و شبه‌قاره هند بود.

وی همچنین به مقابله نیرو‌های ایرانی با حضور هلندی‌ها در دوره زندیه اشاره کرد و گفت: در سال ۱۷۷۶ و در دوره حاکمیت سلسله زندیه، فردی به نام امام‌قلی‌خان از مبدأ بندر ریگ حملاتی را علیه شناور‌های حاضر در شمال غرب خلیج فارس انجام داد و از جمله با کشتی‌های نظامی و تجاری هلند درگیر شد؛ چراکه هلندی‌ها نیز در آن دوره در جزیره خارک پایگاهی ایجاد کرده و قصد ماندن در منطقه را داشتند.

کنترل خلیج فارس می‌تواند معادلات قدرت جهانی را تغییر دهد

این پیشکسوت ارتش با اشاره به اهمیت تاریخی قدرت دریایی اظهار کرد: وقتی تاریخ را مرور می‌کنیم، می‌بینیم در قرن هجدهم ناپلئون تأکید داشت اگر تنگه‌های مهم، از جمله خلیج فارس، در اختیار یک قدرت باشد و بتواند برای چند ساعت آنها را کنترل کند، می‌تواند به قدرت برتر جهان تبدیل شود.

وی گفت: در ادامه این روند، در جنگ جهانی اول «آلفرد ماهان»، دریادار آمریکایی، بر مفهوم قدرت دریایی تأکید کرد؛ چراکه قدرت دریایی می‌تواند بدون نیاز به لشکرکشی زمینی، امکان انتقال و اعمال قدرت را فراهم کند.

فرمانده سابق منطقه دوم دریایی بوشهر افزود: این نظریه بعد‌ها برای آمریکا به یک دکترین تبدیل شد تا قدرت دریایی خود را توسعه دهد. در جنگ جهانی دوم نیز اهمیت موقعیت راهبردی خلیج فارس بار دیگر آشکار شد.

اخگر خاطرنشان کرد: در جریان جنگ جهانی دوم، انگلیسی‌ها از سمت شمال خلیج فارس وارد منطقه شدند و به آبادان و خرمشهر رسیدند. شوروی سابق نیز از شمال به سمت شمال غربی ایران نزدیک شد. در همین چارچوب، حملاتی که در سوم شهریور ۱۳۲۰ علیه نیروی دریایی ایران صورت گرفت، موجب انهدام تعدادی از ناو‌های نیروی دریایی کشور شد.

آمریکا پس از جنگ جهانی دوم به‌دنبال گسترش حضور در خلیج فارس بود

فرمانده ناو جوشن در دوران دفاع مقدس با اشاره به اهمیت ژئوپلیتیکی خلیج فارس اظهار کرد: سؤال اساسی این است که چرا آمریکا پس از جنگ جهانی دوم حضور خود را در خلیج فارس گسترش داد. در سال ۱۹۵۹، آیزنهاور در جلسه مجلس سنا تأکید می‌کند که «هیچ جایی روی کره زمین مهم‌تر از ایران نیست»، چراکه ایران از نظر جغرافیایی با شمال و جنوب و همچنین شرق و غرب ارتباط دارد و از منابع نفتی برخوردار است.

این فرمانده پیشکسوت نیروی دریایی ارتش ادامه داد: ژئوپولیتیسین‌هایی مانند مکیندر و اسپایکمن به‌دنبال آن بودند که قدرت خود را در خلیج فارس گسترش دهند و از منابع این منطقه بهره‌برداری کنند؛ چراکه خلیج فارس از منافع و ظرفیت‌های راهبردی قابل توجهی برخوردار است.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین مباحث درباره خلیج فارس این است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در اردیبهشت ۱۳۵۸، فردی به نام «ماسکی» که از عناصر سازمان امنیت آمریکا بود، مطرح کرد که آمریکا باید سه اقدام را درباره ایران دنبال کند؛ نخست ناامن کردن مرز‌های ایران، دوم حفظ ناامنی در داخل کشور و سوم اعمال فشار اقتصادی.

اخگر تصریح کرد: این اظهارات مربوط به ۴۷ سال قبل است و به اعتقاد من، بخش مهمی از دکترین‌های امنیت ملی آمریکا نیز در همین چارچوب دنبال شده است؛ یعنی ایجاد ناامنی در مرز‌های ایران، چه از طریق نیرو‌های نیابتی و چه به‌صورت مستقیم.

وی خاطرنشان کرد: اقدام دیگری که آمریکا همواره دنبال کرده، اعمال فشار‌های اقتصادی علیه ایران بوده است.

ایران در دفاع مقدس مقابل ائتلافی از ۲۳ کشور ایستاد

امیر دریادار دوم علی‌اکبر اخگر در ادامه با اشاره به حمایت قدرت‌های خارجی از رژیم بعث عراق در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: این موضوع تازه‌ای نیست؛ چراکه در دوران هشت سال دفاع مقدس نیز شاهد چنین رویکردی بودیم. صدام در حالی که پیش‌تر در الجزایر توافقی را با ایران امضا کرده بود، روز ۲۴ شهریور ۱۳۵۹ این توافق را مقابل دوربین تلویزیون پاره کرد و عملاً مسیر جنگ را در پیش گرفت.

وی افزود: در ادامه، دونالد رامسفلد، وزیر دفاع وقت آمریکا، در سال ۱۳۶۲ به عراق سفر کرد و نخست‌وزیر فرانسه نیز به عراق رفت و به صدام وعده داد که تعداد زیادی هواپیمای میراژ و موشک‌های اگزوس در اختیار این کشور قرار دهد تا بتواند با جمهوری اسلامی ایران وارد جنگ شود و ایران را پای میز مذاکره بکشاند.

این فرمانده پیشکسوت نیروی دریایی ارتش ادامه داد: این اتفاقات مربوط به همان سال‌های ابتدایی جنگ و سال ۱۹۸۰ میلادی است و نشان می‌دهد که حمایت خارجی از رژیم بعث عراق، بخشی از معادلات آن دوران بود.

اخگر با اشاره به مقاومت مردم ایران در دوران دفاع مقدس گفت: این مقاومت مردمی هشت سال طول کشید و در این مدت، میلیون‌ها نفر از مردم ایران در برابر تجاوز ایستادگی کردند. نیرو‌های مسلح ما در هوا، زمین و دریا، اعم از بسیج، سپاه و جهاد، دست در دست یکدیگر هشت سال مقاومت کردند.

وی تأکید کرد: ما فقط در برابر رژیمی که به کشورمان تجاوز کرده بود مقاومت نکردیم، بلکه در مقابل حدود ۲۳ تا ۲۴ کشوری ایستادیم که از نظر مالی و تجهیزاتی از رژیم بعث حمایت می‌کردند.

اخگر افزود: این حمایت‌ها از عراق به‌گونه‌ای بود که در شرایطی که حتی سیم خاردار در اختیار ایران قرار نمی‌گرفت، تجهیزات پیشرفته‌ای همچون هواپیما‌های میراژ، موشک‌های اگزوس و هواپیما‌های میگ در اختیار عراق قرار داده می‌شد.

فرمانده سابق منطقه دوم دریایی بوشهر تصریح کرد: علت اصلی این حمایت‌ها آن بود که آمریکا قصد داشت قدرت و نفوذ خود را در خلیج فارس حفظ کند.

دومینوی ایجاد پایگاه‌های امریکا در منطقه

اخگر اضافه کرد: ایالات متحده آمریکا پس از پیروزی انقلاب اسلامی و از دست دادن پایگاه اصلی خود در ایران، تلاش کرد حضور نظامی و راهبردی خود را در منطقه حفظ کند. در همین راستا، کشورهای حوزه خلیج فارس را در قالب یک حوزه جغرافیایی متحد کرد و با ایجاد پایگاه‌های نظامی در این کشورها، شبکه‌ای از حضور نظامی خود را در اطراف ایران شکل داد.

وی ادامه داد: این اقدام آمریکا در شرایطی صورت گرفت که روزبه‌روز بر قدرت جمهوری اسلامی ایران و توان تمدن اسلامی در پیوند با تمدن ایرانی افزوده می‌شد و ایران می‌توانست به‌عنوان یک قدرت مؤثر در سطح آسیای جنوب‌غربی مطرح شود. بنابراین، آمریکا که پایگاه اصلی خود را در ایران از دست داده بود، تلاش کرد با ایجاد پایگاه‌ها و مراکز نظامی کوچک‌تر در کشورهای منطقه، حضور و نفوذ راهبردی خود را در این جغرافیا حفظ کند.

وی گفت: در اینجا این بحث مطرح شد که ممکن است ایران روزی به هارتلند تبدیل شود؛ موضوعی که حتی ژئوپلیتیک‌دان‌های غربی نیز پیش‌تر به آن اشاره کرده‌اند. اهمیت این مسئله از آن جهت است که بخش قابل‌توجهی از ذخایر نفت و گاز جهان در این منطقه قرار دارد؛ به‌گونه‌ای که حدود ۶۵ درصد ذخایر نفت و ۳۰ درصد ذخایر گاز جهان در این جغرافیا واقع شده است.

اخگر افزود: از سوی دیگر، فرهنگ اسلامی و هویت ایرانی نیز روزبه‌روز در منطقه جنوب‌غربی آسیا و حوزه خلیج فارس در حال گسترش و تقویت است. به همین دلیل، کشورهای غربی تلاش می‌کنند به هر نحو ممکن از روند رشد و آگاهی فرهنگی و اجتماعی مردم منطقه، به‌ویژه در زمینه افزایش نفوذ و قدرت ایران، جلوگیری کنند.

مثلث طلایی هرمز، مالاکا و باب‌المندب؛ شریان‌های حیاتی اقتصاد جهان

فرمانده سابق نیروی دریایی ارتش با اشاره به تغییر ماهیت جنگ‌های امروز تأکید کرد: وقتی از جنگ صحبت می‌کنیم، می‌توان آن را صرفاً با نگاه نظامی بررسی کرد یا از منظر جنگ‌های هیبریدی و ترکیبی به آن نگریست؛ اما باید توجه داشت که جنگ دیگر صرفاً نظامی نیست و جنگ‌های امروز عمدتاً شکل ترکیبی به خود گرفته‌اند.

وی افزود: اگر به جنگ هشت‌ساله دفاع مقدس نیز نگاه کنیم، می‌بینیم که این جنگ عمدتاً در یک تراز نظامی دنبال شد و جمهوری اسلامی ایران توانست شرایط بسیار خوبی را پشت سر بگذارد. با این حال، نباید از تغییرات فناوری غافل شد؛ چراکه فناوری‌ها به‌سرعت در حال تغییر هستند و به همین دلیل دیگر نمی‌توان جنگ‌های امروز را با الگوی جنگ‌های گذشته تحلیل کرد.

این تحلیلگر مسائل راهبردی ادامه داد: جنگ نامتقارن یکی از واقعیت‌های نبرد‌های امروز است و ظرفیت‌های فناورانه در این نوع جنگ به گونه‌ای است که دشمن نمی‌تواند به‌راحتی آن را پیش‌بینی کند. در جنگ نامتقارن، این قابلیت وجود دارد که با بهره‌گیری از مؤلفه‌هایی همچون بازدارندگی به پیروزی دست یافت.

وی تصریح کرد: بازدارندگی در مرحله‌ای می‌تواند به «پشیمان‌سازی» منجر شود و از سوی دیگر، عملیات نامتقارن این پیام را به دشمن منتقل می‌کند که در صورت اقدام علیه کشور، هزینه سنگینی متحمل خواهد شد.

اخگر با اشاره به اهمیت دریا اظهار کرد: دریا یک پلتفرم راهبردی است و آنچه کشور‌های غربی دنبال می‌کنند، حضور گسترده در کانال‌ها و آبراه‌های مهم است تا از این طریق بتوانند بر ترافیک و اقتصاد جهانی تأثیر بگذارند.

وی ادامه داد: در اقیانوس هند سه تنگه مهم وجود دارد؛ تنگه هرمز، تنگه مالاکا که اقیانوس هند را به اقیانوس آرام متصل می‌کند و تنگه باب‌المندب که از طریق دریای سرخ به دریای مدیترانه راه دارد که به این سه نقطه «مثلث طلایی» می‌گوییم.

اخگر خاطرنشان کرد: بخش قابل‌توجهی از تردد‌های دریایی و فعالیت‌های اقتصادی مهم جهان از این سه نقطه انجام می‌شود و اگر هر یک از این تنگه‌ها آسیب ببیند یا مسیر‌های تردد در این مثلث طلایی با اختلال مواجه شود، پیامد‌های آن می‌تواند نه‌تنها اقتصاد منطقه، بلکه اقتصاد جهان را تحت تأثیر قرار دهد.

ناوگروه ۸۶؛ نمایش توان دریایی ایران

وی در تشریح توانمندی دریایی ایران گفت: شاید حضور در عمق اقیانوس‌ها با توجه به امکانات و تجهیزاتی که ایران در اختیار دارد، با محدودیت‌هایی مواجه باشد، اما با توان، علم و دانش موجود در کشور، این مسئله قابل حل است.

این فرمانده دفاع مقدس افزود: مأموریت ناوگروه ۸۶ و یک دور کامل گردش آن به دور دنیا نشان داد که دانش و توان انجام چنین مأموریتی در کشور وجود دارد. ممکن است در حوزه فناوری و ابزار به توسعه بیشتری نیاز داشته باشیم، اما دانش و تخصص لازم در کشور وجود دارد و می‌توان تجهیزات مورد نیاز را در آینده تولید و تکمیل کرد.

وی ادامه داد: ایران در منطقه فلات قاره و آب‌های نزدیک به مرز‌های خود نیز آمادگی و توانمندی لازم را نشان داده است و این قابلیت محدود به یک ماه یا شش ماه نیست، بلکه می‌تواند به مرور زمان توسعه پیدا کند.

اخگر با تأکید بر اهمیت قدرت دریایی اظهار کرد: قدرت دریایی نشان‌دهنده ظرفیت یک کشور برای ایفای نقش در تأمین و حفظ جریان اقتصاد جهانی است. حتی در مباحث فقهی نیز به اهمیت دریا و بهره‌گیری از منابع آن توجه شده است؛ چنان‌که در آیه ۱۴ سوره نحل به دریا و استفاده انسان از منابع آن اشاره شده است.

مقاومت و ایستادگی زمینه‌ساز انتقال فناوری‌های پیشرفته نظامی به کشور می‌شود

وی در ادامه با اشاره به ضرورت تقویت توان نظامی کشور اظهار کرد: شاید یکی از نگرانی‌های ما این باشد که آیا روزی به سطحی از توان نظامی خواهیم رسید که بتوانیم در برابر دشمن مقابله کنیم. ممکن است در مقطع کنونی، از نظر نظامی و با معیار‌های متعارف، چنین توانی را در همه حوزه‌ها در اختیار نداشته باشیم، اما مقاومت، ایستادگی و تداوم تلاش در بلندمدت، زمینه انتقال و بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته نظامی را برای کشور فراهم خواهد کرد. 

وی افزود: به‌عنوان یک نظامی معتقدم باید قدرت خود را در همه حوزه‌ها از جمله فضا، هوا، دریا و زیر دریا تقویت کنیم؛ چراکه قدرت دریایی صرفاً به یک حوزه محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از توانمندی‌های مختلف، قدرت دریایی یک کشور را شکل می‌دهد.

این فرمانده اسبق نیروی دریایی ارتش ادامه داد: قدرت دریایی شامل توانمندی در زیر سطح آب، روی سطح آب، فضای بالای سطح آب و حتی حوزه فضاست. خوشبختانه طی سال‌های گذشته، تجربیات به‌دست‌آمده با دانش فنی کشور ترکیب شده و همین مسئله زمینه‌ساز دستیابی به دستاورد‌هایی همچون ساخت ناوشکن کلاس جماران و زیردریایی‌های بومی شده است.

اخگر خاطرنشان کرد: در جنگ اخیر نیز بخش عمده تجهیزات مورد استفاده، تولید داخل بود و حدود ۹۹ درصد تجهیزاتی که به کار گرفته شد، در داخل کشور ساخته شده بود. این مسئله نشان می‌دهد که تجربه‌های به‌دست‌آمده در میدان نبرد، در کنار دانش و توانمندی داخلی، می‌تواند به توسعه ظرفیت‌های دفاعی کشور منجر شود.

ایران باید قدرتی باشد که در برابر زورگویی بایست

امیر دریادار دوم اخگر با اشاره به نقش تجربه جنگ‌ها در تقویت توان دفاعی کشور گفت: جنگ هشت‌ساله دفاع مقدس، جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه رمضان، تجربه‌های ارزشمندی را در حوزه ساخت ناوشکن، پهپاد و دیگر تجهیزات نظامی در اختیار کشور قرار داده‌اند.

وی افزود: این تجربه‌ها، در کنار انگیزه‌ای که از مقاومت مردم و یکپارچگی نیرو‌های مسلح ایجاد می‌شود، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت هرچه بیشتر توان دفاعی کشور باشد. نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران شامل نیروی دریایی ارتش، نیروی دریایی سپاه، نیروی هوافضا، نیروی هوایی و نیروی زمینی، به‌صورت یکپارچه در مسیر دستیابی به فناوری‌های روز و ارتقای توان نظامی حرکت می‌کنند.

این تحلیلگر مسائل راهبردی تأکید کرد: هدف این است که نیرو‌های مسلح به سطحی از قدرت نظامی برسند که حتی امکان مقابله‌به‌مثل با دشمن نیز وجود داشته باشد. البته در چنین شرایطی ممکن است کشور متحمل خساراتی شود و شهدایی نیز تقدیم شوند، اما اصل مهم، وجود این باور و اراده برای ایستادگی در برابر زورگویی است.

اخگر در پایان گفت: آنچه امروز در میان مردم وجود دارد، این باور است که ایران باید به قدرتی تبدیل شود که در برابر زورگویی بایستد. ** این باور، انسان را به امید می‌رساند و امید نیز زمینه حرکت و پیشرفت را فراهم می‌کند.

انتهای خبر/270393/