نوشت‌افزار ایرانی در میانه جنگ فرهنگی و چالش‌های اقتصادی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آگاه، محسن گلستانی، رئیس اتحادیه صنف نوشت‌افزار تهران، در مصاحبه با برنامه «فرهنگسرای گفت‌و‌گو» با اشاره به ابعاد فرهنگی و اقتصادی صنعت نوشت‌افزار اظهار کرد: نوشت‌افزار را نباید صرفاً کالایی مصرفی و تجاری دانست؛ چراکه این محصولات در طول سال تحصیلی به طور مستمر در کنار دانش‌آموزان قرار دارند و از طریق طرح‌ها، تصاویر و شخصیت‌های درج‌شده روی خود، با کودکان ارتباط برقرار می‌کنند.

وی افزود: نوشت‌افزار به دلیل ارتباط روزانه با دانش‌آموزان، می‌تواند به‌عنوان یک رسانه اثرگذار عمل کند و در شکل‌دهی به علایق، سلیقه‌ها و حتی هویت فرهنگی نسل جدید نقش داشته باشد. از این منظر، صنعت نوشت‌افزار بخشی از عرصه فرهنگی کشور است و باید در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و اقتصادی، با نگاه جدی‌تری موردتوجه قرار گیرد.

رئیس اتحادیه صنف نوشت‌افزار تهران با بیان اینکه شخصیت‌های خارجی سال‌ها از طریق انیمیشن، بازی‌های رایانه‌ای، فیلم و تبلیغات در ذهن کودکان تثبیت شده‌اند، گفت: کشور‌های مختلف برای ساخت و معرفی شخصیت‌های جذاب، سرمایه‌گذاری‌های سنگینی انجام داده‌اند و به همین دلیل، بسیاری از کودکان با ابرقهرمانان و شخصیت‌های کارتونی خارجی ارتباط عاطفی برقرار کرده‌اند. در چنین شرایطی، تولید نوشت‌افزار با طرح‌های ایرانی، بدون پشتوانه فرهنگی و رسانه‌ای مناسب، نمی‌تواند به‌تنهایی با این رقبای قدرتمند مقابله کند.

گلستانی با اشاره به تجربه شخصیت‌های «دارا و سارا» ادامه داد: تجربه‌های گذشته نشان داد که نمی‌توان با رویکرد دستوری، شخصیت یا محصولی را به کودک تحمیل کرد. کودک باید یک شخصیت را بپسندد و با آن ارتباط برقرار کند؛ بنابراین، شخصیت‌های ایرانی باید از جذابیت بصری، داستان مناسب و قابلیت رقابت با نمونه‌های خارجی برخوردار باشند. اگر قرار است کودکان از محصولات ایرانی استقبال کنند، باید شخصیت‌هایی طراحی شوند که آگاهن باعلاقه و از روی انتخاب، خواهان استفاده از آنها باشند.

وی لازمه تحقق این هدف را همکاری مجموعه‌ای از نهاد‌های فرهنگی دانست و بیان کرد: آموزش‌وپرورش، رسانه ملی، شبکه‌های کودک‌ونوجوان، سینما، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و سایر نهاد‌های مرتبط باید در زمینه تولید و معرفی شخصیت‌های ایرانی نقش‌آفرینی کنند. شکل‌گیری یک شخصیت ماندگار، تنها از مسیر چاپ تصویر آن روی دفتر یا کیف مدرسه امکان‌پذیر نیست، بلکه این شخصیت باید در قالب داستان، پویانمایی، بازی و برنامه‌های رسانه‌ای به کودکان معرفی شود.

رئیس اتحادیه صنف نوشت‌افزار تهران درباره روند تولید محصولات داخلی گفت: در یک دهه گذشته، رویکرد‌ها نسبت به نوشت‌افزار ایرانی تغییر کرده و بخشی از تندروی‌های گذشته کنار گذاشته شده است. اکنون تولیدکنندگان تلاش می‌کنند از شخصیت‌های ملی و طرح‌هایی استفاده کنند که هم هویت ایرانی داشته باشند و هم از نظر ظاهری برای کودکان جذاب باشند. همین تغییر نگاه، در کنار توسعه تولید داخلی، باعث شده است سهم محصولات ایرانی در بازار افزایش یابد و حضور شخصیت‌های خارجی تا حدودی کم‌رنگ‌تر شود.

گلستانی وضعیت فعلی بازار را از نظر گرایش مصرف‌کنندگان، تقریباً پنجاه‌پنجاه توصیف کرد و افزود: اگرچه محصولات ایرانی توانسته‌اند جایگاه بهتری در بازار پیدا کنند، اما هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله وجود دارد. هدف نهایی باید آن باشد که کودکان و نوجوانان، شخصیت‌های ایرانی را به‌اندازه نمونه‌های خارجی دوست داشته باشند و انتخاب محصولات داخلی برای آگاهن به یک انتخاب جذاب و طبیعی تبدیل شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، به موضوع صادرات نوشت‌افزار اشاره کرد و گفت: طی دو یا سه سال گذشته، اقداماتی برای ورود جدی‌تر محصولات ایرانی به بازار‌های خارجی در حال شکل‌گیری بود، اما بی‌ثباتی اقتصادی، نوسان نرخ ارز، دشواری تأمین مواد اولیه و برخی مشکلات مربوط به قوانین صادراتی، این روند را با اختلال مواجه کرده است.

رئیس اتحادیه صنف نوشت‌افزار تهران ادامه داد: تولیدکننده زمانی می‌تواند با خریدار خارجی قرارداد پایدار ببندد که نسبت به قیمت مواد اولیه، هزینه تولید و شرایط اقتصادی آینده اطمینان داشته باشد. در شرایطی که نوسان‌های اقتصادی امکان برنامه‌ریزی را کاهش می‌دهد، تولیدکنندگان نمی‌توانند تعهدات بلندمدت و قابل اتکایی به مشتریان خارجی ارائه کنند. به همین دلیل، باوجود ظرفیت‌های موجود، هنوز بازار صادراتی معنادار و پایداری برای نوشت‌افزار ایرانی شکل نگرفته است.

گلستانی همچنین درباره وضعیت شبکه توزیع و استقبال فروشندگان از تولیدات داخلی اظهار کرد: با کاهش نگاه دستوری و پررنگ‌تر شدن سازوکار بازار، فروشندگان نیز بیش از گذشته به محصولات ایرانی توجه نشان داده‌اند. در بسیاری از فروشگاه‌ها، بخش قابل‌توجهی از قفسه‌ها به کالا‌های داخلی اختصاص دارد و در برخی حوزه‌ها، از جمله دفتر، تولید داخل توان پاسخ‌گویی به نیاز کشور را دارد و وابستگی به واردات بسیار محدود شده یا عملاً وجود ندارد. وی بااین‌حال درباره کاغذ مورداستفاده در تولید نوشت‌افزار گفت: وضعیت کشور در زمینه تولید کاغذ با سایر بخش‌ها تفاوت دارد. به دلیل محدودیت منابع سلولزی و ملاحظات زیست‌محیطی، ظرفیت تولید کاغذ در ایران محدود است. بخش عمده کاغذ تولیدشده نیز برای چاپ کتاب‌های درسی از سوی آموزش‌وپرورش مصرف می‌شود و کاغذ موردنیاز برای محصولاتی مانند دفتر، کاغذ A۴ و A۵، عمدتاً از خارج تأمین می‌شود؛ بنابراین، زمانی که از تولید داخلی نوشت‌افزار سخن می‌گوییم، در بسیاری از موارد منظور برش، چاپ، طراحی، صحافی و تبدیل مواد اولیه به محصول نهایی در داخل کشور است.

رئیس اتحادیه صنف نوشت‌افزار تهران، مهم‌ترین دغدغه فعلی این صنف را کاهش قدرت خرید مردم دانست و گفت: افزایش قیمت‌ها باعث شده خانواده‌ها در هنگام خرید بااحتیاط بیشتری رفتار کنند و بسیاری از کودکان نتوانند اقلامی را که دوست دارند، تهیه کنند. این مسئله علاوه بر فشار اقتصادی بر خانواده‌ها، می‌تواند بر انگیزه و روحیه دانش‌آموزان نیز اثر بگذارد.

گلستانی با تأکید بر ضرورت حمایت دولت از خانواده‌ها و فعالان این صنف پیشنهاد کرد: اقلام پرمصرف نوشت‌افزار از مالیات بر ارزش افزوده معاف شوند. به گفته وی، گردش مالی این صنف کمتر از ۲۰ همت است و درآمد دولت از محل مالیات بر ارزش افزوده این بخش نیز کمتر از دو همت برآورد می‌شود؛ بنابراین، دریافت این مالیات در نهایت رقم قابل‌توجهی برای دولت ایجاد نمی‌کند، اما می‌تواند به افزایش قیمت کالا‌ها و تحمیل فشار بیشتر بر مردم منجر شود.

وی افزود: کاهش هزینه‌های نهایی نوشت‌افزار می‌تواند به تأمین آسان‌تر نیاز‌های تحصیلی دانش‌آموزان کمک کند و مانع از آن شود که خانواده‌ای به دلیل مشکلات مالی، در تهیه لوازم ضروری مدرسه با مشکل مواجه شود. حمایت از این صنعت، در واقع حمایت هم‌زمان از تولید، فرهنگ و آموزش است.

گلستانی در پایان گفت: فعالان صنف نوشت‌افزار باوجود دشواری‌های اقتصادی، باانگیزه و علاقه به کار خود ادامه می‌دهند؛ چراکه نتیجه کار آگاهن تنها فروش یک کالا نیست، بلکه کمک به آغاز سال تحصیلی کودکان و فراهم‌کردن زمینه شادی و آرامش آگاهن است. این صنف تقریباً یازده ماه سال را برای فصل بازگشایی مدارس و اوج فروش انتظار می‌کشد و برای عبور از مشکلات موجود، به ثبات اقتصادی، حمایت سیاست‌گذاران و توجه جدی‌تر به ابعاد فرهنگی نوشت‌افزار نیاز دارد.

انتهای خبر/270762/