ضرورت توجه به تقویت پژوهش و توقف روند نزولی تولیدات علمی کشور

به گزارش خبرگزاری آگاه و به نقل از مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، رئیس بنیاد ملی علم ایران، در جریان نشست مشترک حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با مجمع نمایندگان استان تهران، موضوعاتی همچون وضعیت حمایت از پژوهش‌های علمی، سهم دانشگاه‌های تهران از منابع بنیاد ملی علم ایران، حمایت از طرح‌های اولویت‌دار و برنامه «جهش» برای تقویت تولیدات علمی کشور مورد بررسی قرار گرفت.

محمدرضا هرمزی‌نژاد، با اشاره به جایگاه بنیاد‌های ملی علم در کشور‌های مختلف گفت: بودجه و دامنه فعالیت این نهاد‌ها در کشور‌های مختلف، از جمله آمریکا، کره جنوبی، انگلستان و چین، نشان‌دهنده اهمیت سرمایه‌گذاری پایدار در پژوهش و فناوری است و برنامه‌ریزی چندساله برای این حوزه می‌تواند امکان اجرای سیاست‌های منسجم‌تر را فراهم کند.

او مأموریت اصلی بنیاد ملی علم ایران را حمایت رقابتی از پژوهش‌های علمی و ترویج علم عنوان کرد و افزود: استقبال دانشگاهیان از برنامه‌های بنیاد در سال‌های اخیر افزایش یافته است. در سال گذشته حدود هفت هزار پروپوزال از سوی دانشگاهیان دریافت شد که به دلیل محدودیت منابع، امکان حمایت از حدود دو هزار و ۵۰۰ طرح فراهم شد؛ به این ترتیب نرخ حمایت از طرح‌های دریافتی حدود ۳۶.۵ درصد بوده است.

سهم قابل توجه دانشگاه‌های تهران از حمایت‌های پژوهشی

رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به وضعیت استان تهران اظهار کرد: در یک سال و نیم گذشته، مجموع بودجه بنیاد حدود ۱۵۶ میلیارد تومان بوده، اما میزان حمایت اختصاص‌یافته به دانشگاه‌های استان تهران به حدود ۹۳۳ میلیارد تومان رسیده است. به گفته او، این حمایت‌ها در قالب برنامه‌ها و طرح‌های مختلف پژوهشی از جمله رساله‌های دکتری و دیگر طرح‌های تحقیقاتی انجام شده است.

هرمزی‌نژاد تمرکز بالای دانشگاه‌ها، پژوهشگران و دانشجویان در تهران را از عوامل اصلی سهم بالاتر این استان از حمایت‌های بنیاد دانست و گفت: با وجود تمرکز منابع دانشگاهی در تهران، بنیاد ملی علم ایران حمایت از پژوهشگران و دانشگاه‌ها در سراسر کشور را دنبال می‌کند.

او همچنین درباره تعداد طرح‌های دریافتی و مصوب در استان تهران توضیح داد: در این استان حدود سه هزار و ۵۰۰ طرح دریافت و نزدیک به هزار و ۵۰۰ طرح برای حمایت تصویب شده است.

رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به حجم حمایت‌های انجام‌شده از دانشگاه‌ها بیان کرد: این منابع در برخی موارد چندین برابر بودجه پژوهشی مستقیم دانشگاه‌هاست. برای نمونه، حمایت‌های بنیاد از دانشگاه‌های بزرگ کشور تنها به بودجه پژوهشی مصوب آنها محدود نمی‌شود و بخش قابل توجهی از منابع از مسیر طرح‌های رقابتی بنیاد به دانشگاه‌ها و پژوهشگران اختصاص می‌یابد.

حمایت ویژه از حوزه‌های اولویت‌دار

هرمزی‌نژاد در ادامه به اولویت‌های تعیین‌شده در برنامه هفتم پیشرفت اشاره کرد و گفت: بنیاد در چارچوب این اولویت‌ها، حمایت ویژه‌ای از حوزه‌هایی مانند زیست‌فناوری، فناوری کوانتومی، هوش مصنوعی، میکروالکترونیک و علوم شناختی دارد و در برخی از این حوزه‌ها میزان حمایت می‌تواند تا دو برابر حمایت‌های معمول افزایش پیدا کند.

به گفته او، بنیاد ملی علم ایران همچنین برنامه‌هایی برای توسعه همکاری‌های علمی بین‌المللی با کشور‌هایی از جمله چین، روسیه، ازبکستان و آفریقای جنوبی دارد و همکاری با کشور‌های عضو بریکس نیز در این چارچوب دنبال می‌شود.

هرمزی‌نژاد بر اهمیت حضور پژوهشگران ایرانی در مجامع علمی بین‌المللی تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر به این موضوع شد. وی افزود: حضور پژوهشگران ایرانی در رویداد‌ها و برنامه‌های علمی بین‌المللی علاوه بر تقویت ارتباطات علمی، در ارتقای جایگاه علمی کشور نیز مؤثر است.

دانشگاه‌ها با مأموریت‌های مشخص حمایت می‌شوند

رئیس بنیاد ملی علم ایران همچنین از اختصاص حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برای حمایت از دانشگاه‌هایی خبر داد که برای حل مسائل مشخص کشور، مأموریت‌های ویژه‌ای بر عهده گرفته‌اند.

او با اشاره به نمونه‌هایی از این مأموریت‌ها توضیح داد: دانشگاه صنعتی شریف در حوزه تاب‌آوری زیرساخت‌ها، دانشگاه تربیت مدرس در حوزه آب و دانشگاه فردوسی مشهد و مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی در زمینه امنیت غذایی، در چارچوب این برنامه مورد حمایت قرار گرفته‌اند.

به گفته هرمزی‌نژاد، بنیاد ملی علم ایران در کنار حمایت از طرح‌های پژوهشی، برنامه‌های دیگری را نیز برای پاسخ به مسائل و نیاز‌های کشور دنبال می‌کند.

برنامه «جهش» برای تقویت تولیدات علمی

بخش دیگری از سخنان رئیس بنیاد ملی علم ایران به روند تولیدات علمی کشور اختصاص داشت. او با اشاره به کاهش سهم ایران در رتبه‌بندی جهانی تولیدات علمی اظهار کرد: کشور در سال‌های اخیر از جایگاه چهاردهم به هجدهم جهان رسیده است و پیش از آنکه بحث بازگشت به رتبه‌های بالاتر مطرح شود، باید ابتدا روند نزولی متوقف شود.

هرمزی‌نژاد از اجرای برنامه‌ای برای حمایت از ۲۰ دانشگاه کشور خبر داد. به گفته او، حدود ۸۰ درصد تولیدات علمی کشور را به خود اختصاص می‌دهند. در این طرح، ۱۱ دانشگاه از مجموعه وزارت علوم و ۹ دانشگاه از مجموعه وزارت بهداشت قرار گرفته‌اند و تمرکز اصلی برنامه بر افزایش کیفیت و کمیت انتشارات علمی است.

او با اشاره به مقایسه روند تولیدات علمی ایران با برخی کشور‌های منطقه افزود: در فاصله سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۵، ترکیه رشد قابل توجهی در تولیدات علمی داشته و عربستان سعودی نیز روند صعودی سریعی را تجربه کرده است، در حالی که تولیدات علمی ایران با کاهش مواجه بوده است. به گفته او، این روند ضرورت اجرای برنامه‌های حمایتی هدفمند برای حفظ جایگاه علمی کشور را نشان می‌دهد.

پژوهش و فناوری باید هم‌زمان تقویت شوند

رئیس بنیاد ملی علم ایران در بخش دیگری از سخنان خود بر ارتباط میان تولید مقاله و توسعه فناوری تأکید کرد و گفت نمی‌توان پژوهش علمی و فناوری را از یکدیگر جدا کرد.

او افزود: تجربه دانشگاه‌ها نشان می‌دهد پژوهشگرانی که در حوزه فناوری‌های اقتدارآفرین فعالیت می‌کنند، معمولاً در حوزه تولید مقاله علمی نیز فعال هستند. بنابراین، برای دستیابی به فناوری‌های پیشرفته، تقویت بنیان پژوهشی و تولید دانش علمی ضروری است.

هرمزی‌نژاد با اشاره به اهداف تعیین‌شده برای جایگاه علمی کشور خاطرنشان کرد: برنامه جدید بنیاد ملی علم ایران با محوریت تقویت تولیدات علمی و با دستور معاون علمی رئیس‌جمهور در حال اجراست و هدف آن، کمک به توقف روند نزولی و حرکت دوباره ایران به سمت جایگاه‌های بالاتر در تولید علم است.

انتهای خبر/273028/