بازطراحی قیمت‌گذاری هوشمندانه برای مدیریت سوخت/ ضرورت هم‌سویی قیمت‌ها با انگیزه‌های تکنولوژیک برای نوسازی ناوگان

حسین درودیان، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری آگاه، با اشاره به سیاست اخیر دولت در افزایش قیمت بنزین اظهار داشت این اقدام نباید به‌عنوان جایگزین طرح‌های اصلاحی تلقی شود؛ این کار دولت نباید به عنوان جایگزین یا آلترناتیو طرح‌های اصلاحی در نظر گرفته شود. در واقع این کار دولت یک طرح اصلاحی محسوب نمی‌شود، ولی مسئله این است که ما یک اقتصاد تورمی داریم. در چنین اقتصادی، قیمت‌های دولتی هم باید متناسب با تورم تغییر کرده و تعدیل شوند. در غیر این صورت، شکاف قیمتی بزرگی بین بقیه قیمت‌ها و این قیمت‌های دستوری پیدا می‌شود، قیمت نسبی این کالا‌ها کاهش می‌یابد و تراکم و انباشت مصرفی اتفاق می‌افتد.

کارشناس اقتصادی با انتقاد از رویه مجلس هفتم در تعدیل قیمت‌های انرژی گفت: متاسفانه در کشور ما، سنت تعدیل دوره‌ای قیمت‌های دستوری به ویژه در حوزه انرژی و متناسب با تورم توسط مجلس هفتم خراب شد و تبدیل به این شد که گویا قیمت‌های دستوری باید ثابت بمانند مگر خلاف آن ثابت شود. در اقتصاد تورمی این‌گونه نیست، قیمت‌های دستوری باید متناسب با تورم تغییر کنند مگر خلاف آن ثابت شود.

درودیان با اشاره به آثار منفی تثبیت قیمت بنزین در سال‌های اخیر خاطرنشان کرد: از آن زمان، قیمت بنزین به گونه‌ای شد که ثابت ماند و انتظار عمومی بر تثبیت شکل گرفت، در حالی که پیش از آن، انتظار عمومی بر اساس افزایش سالانه بود. ما خودمان با دست خودمان آنچه را عرف بود و مردم پذیرفته بودند و هر سال منتظر افزایش قیمت بودند، تبدیل به تثبیت کردیم و وارد دوره‌های تثبیت شدیم. چون اقتصاد تورمی داریم، بعد از چند سال دیدیم قیمتی که چند سال قبل تثبیت شده بود، الان قیمت بی‌معنایی شده است. همه قیمت‌ها دو برابر، سه برابر شده بودند ولی این قیمت هیچ تغییری نکرده بود. پس باید به قیمت شوک می‌دادیم، از تعدیل دوره‌ای افتادیم در چرخه‌های تثبیت و شوک که مجموعاً اتفاق بسیار بد و منفی در جهت سیاست‌گذاری اقتصادی ایران بود و آثار بدی به جا گذاشت.

افزایش ملایم قیمت گامی برای شکستن قفل تثبیت

این کارشناس اقتصادی در خصوص افزایش اخیر قیمت بنزین اظهار داشت: چند ماه پیش دولت قیمت سوم را به ۵ هزار تومان افزایش داد و حالا قیمت ۵ هزار تومانی را به ۱۰ هزار تومان افزایش داد. اینجا با افزایش قیمت‌های ملایمی مواجهیم. از حیث تغییر در قیمت نسبی - یعنی به نسبت بقیه قیمت‌ها - این افزایش زیادی نیست، ولی از این حیث می‌تواند انتظاراتی را که قبلاً بر اساس تثبیت شکل گرفته تعدیل کند، دستاورد خوبی محسوب می‌شود.

درودیان تأکید کرد دولت نیازی به افزایش قیمت شدید ندارد و باید گام‌به‌گام پیش برود: توصیه می‌شود وقتی دولت می‌خواهد قیمت را تغییر دهد، نیازی نیست با افزایش قیمت خیلی شدیدی این کار را انجام دهد. این قفل را بشکند، در مراحل بعدی سراغ اصلاحات جدی‌تر برود - هم اصلاح قیمتی و هم غیرقیمتی. این کاری که الان دولت انجام می‌دهد اصلاً رقیب آن اقدامات اساسی‌تر نیست. این فقط یک گام است برای اینکه دولت نشان دهد انتظار برای تثبیت قیمت‌های دستوری مثل بنزین در اقتصاد تورمی، انتظار بی‌جایی است، آرام‌آرام این را جا می‌اندازد و بعداً سراغ کار اصلی و جدی می‌رود.

وی اظهار داشت دولت در حال افزایش محتاطانه قیمت‌هاست و این خودش دستاورد چشمگیری محسوب می‌شود. وی با اشاره به لزوم همراهی بسته‌های غیرقیمتی با طرح پله‌کانی توضیح داد: طرح پله‌کانی در اقتصاد به این معناست قیمت متناسب با مصرف بالا برود. البته الان ما قیمت‌های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومنی را داریم، اعداد ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان آن‌قدر بی‌معنا هستند که مفهوم پله‌کانی را نمی‌دهند. این طرح باید با بسته‌های غیرقیمتی همراه باشد، طبیعتاً افراد پرمصرف را تنبیه می‌کند. اگر بیشتر مصرف کنند، قیمت بیشتری می‌پردازند و باید احساس کنند هزینه قابل توجهی از جیبشان می‌رود تا انگیزه پیدا کنند وارد بسته‌های غیرقیمتی که دولت جلوی آنها می‌گذارد بشوند.

بسته‌های حمایتی و غیرقیمتی کلید موفقیت اصلاحات

درودیان با اشاره به ضرورت طراحی بسته‌های حمایتی و جایگزینی گفت: حتماً باید این بسته‌ها و این بازی از قبل طراحی شود، اگر این کار نشود، عملاً داریم مردم را به خاطر ساختار زندگیشان که سال‌ها بر اساس قیمت ارزان انرژی شکل گرفته و خود ما این کار را کردیم تنبیه می‌کنیم، در حالی که آنها مقصر اصلی نیستند. پس قیمت‌های پله‌کانی باید وجود داشته باشد، اصلاح نهایی و کلیدی قیمت‌ها باید در پله‌های بالاتر معنادار باشد، در عین حال بسته‌های نجات هم طراحی شود تا مردم بتوانند حساسیت و وابستگی خود را به قیمت کمتر کنند و در پله‌های پایین‌تر قرار بگیرند. ما باید این امکان را برای مردم فراهم کنیم با تغییر ساختار مصرف‌شان، موتور یا خودرویشان را تغییر دهند تا در پله‌های پایین‌تر مصرف قرار بگیرند. این موضوع ارتباطی به افزایش قیمت فعلی ندارد و باید در مراحل بعدی انجام شود.

کارشناس اقتصادی درباره نقش توسعه سی‌ان‌جی در کاهش مصرف بنزین گفت این موضوع می‌تواند نقش داشته باشد، اما زمان‌بر است: باید قیمت‌ها به گونه‌ای باشد که مردم انگیزه جایگزینی داشته باشند. بخش خصوصی نیز باید انگیزه سرمایه‌گذاری داشته باشد، مثلاً حاضر شود موتورسیکلت برقی بدهد یا خودرو‌های بنزین‌سوز پرمصرف را گازسوز کند.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه نظام قیمتی باید انگیزه لازم را برای جایگزینی ایجاد کند، خاطرنشان کرد: نظام قیمتی باید مردم را برای این کار ترغیب کند دست به تغییرات بزنند و وارد این بازی‌ها شوند. دولت نیز باید با بخش خصوصی که حاضر است سرمایه‌گذاری کند، مذاکره و طراحی مناسب انجام دهد.

وی با اشاره به مزایای گازسوز کردن خودرو‌ها تصریح کرد: با توجه به اینکه گاز سوخت پاک‌تر و ارزان‌تری نسبت به بنزین است، این کار مجموعاً به نفع کشور است، زمینه را برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی یا دولت فراهم می‌کند، هرچند اثرگذاری آن تدریجی است ولی از همین امروز باید آغاز شود.

درودیان درباره بسته سیاستی پیشنهادی که باید برای رفع ناترازی بنزین انجام شود تشریح کرد: بسته‌ای که باید اجرا شود، قیمت‌های پله‌کانی است؛ پله اول مثلاً ۵۰۰۰ تومان، پله دوم ۱۰ هزار تومان و پله‌های بالاتر تا سقف ۵۰ هزار تومان تعیین شود، مثلاً برای مصرف بالای ۱۵۰ یا ۲۰۰ لیتر در ماه. برای افرادی که با خودرو‌های خود کار می‌کنند، باید سهمیه بیشتری در نظر گرفته شود و دوره تنفس تعریف گردد. در کنار آن، بسته‌های غیرقیمتی در اختیارشان گذاشته شود تا بتوانند با تغییر ساختار مصرف، در پله‌های پایین‌تر قرار بگیرند.

این کارشناس اقتصادی درباره قیمت‌گذاری کارت‌های آزاد نیز هشدار داد: اگر کسی با کارت غیرشخصی سوخت‌گیری کند، چون مصرف‌کننده قابل شناسایی نیست، خارج از پله‌بندی قرار می‌گیرد. برای کارت آزاد باید قیمت بسیار بالایی در نظر گرفته شود تا مردم انگیزه داشته باشند مصرفشان قابل ثبت و رصد باشد و همچنین انگیزه قاچاق ایجاد نشود.

درودیان در پایان با اشاره به بازه زمانی اجرای این بسته‌ها گفت: این بسته سیاستی شاید دو سال کار داشته باشد، بعد از دو سه سال می‌توان انتظار داشت مصرف بنزین ۱۵ تا ۲۰ درصد کاهش پیدا کند.

انتهای خبر/276708/