ضرورت تقویت «دفاع اقتصادی» در برابر فشار واشنگتن/ دشمنی با ایران به بیماری سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است

«یعقوب توکلی» پژوهشگر مسائل سیاسی در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی آگاه، ضمن اشاره به تاریخ راهبرد‌های آمریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: شاید لازم باشد تاریخ راهبرد‌های آمریکا علیه ایران را به‌طور جدی مورد بررسی و تدوین قرار دهیم. از ابتدای شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی و در ادامه مسیر جمهوری اسلامی، چه پیش و چه پس از ماجرای لانه جاسوسی و همچنین در دوره جنگ، همواره شاهد اقدامات مختلف آمریکا علیه ایران بوده‌ایم؛ اقداماتی که آمریکایی‌ها تصور می‌کردند با استفاده از آنها می‌توانند به حیات جمهوری اسلامی پایان دهند.

سابقه طولانی فشار آمریکا علیه ایران

وی افزود: از کودتای نوژه و عملیات نقاب گرفته تا تحریم ایران، ادعای محاصره دریایی، مصادره پول‌های ایران، لغو قرارداد‌های نظامی و پس از آن تحریک عراق برای آغاز جنگ، حمایت از گروهک منافقین و اقدامات تروریستی، نمونه‌هایی از این سیاست‌ها بوده است.

توکلی تأکید کرد: پس از جنگ نیز فشار‌ها علیه ایران در سازمان ملل و شورای امنیت، تصویب قانون داماتو و انواع پروژه‌های مختلف ادامه پیدا کرد. در دوره‌های مختلف، چه در دولت‌های جمهوری‌خواه و چه دموکرات، شاهد تحریم‌های تسلیحاتی و اقتصادی و پس از آن نیز کشمکش بر سر مسئله هسته‌ای ایران بوده‌ایم.

استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ با اشاره به حمایت غرب از رژیم صدام در دوران جنگ تحمیلی عنوان کرد: آمریکایی‌ها در جنگ، عراق را تا بن دندان مسلح کردند و برای آن نیروی نظامی مدرن فراهم کردند، دوستان و متحدان خود را برای حمایت از صدام مجاب کردند، به او پول و بمب‌های شیمیایی دادند و هر اقدام کثیفی که در توانشان بود علیه ایران انجام دادند. در هر دوره تصور می‌شد که می‌توان با یک حرکت، جمهوری اسلامی را به نقطه پایان رساند. همین تصور به‌تدریج در دستگاه سیاست خارجی آمریکا به یک بیماری تبدیل شد؛ به‌گونه‌ای که طیفی از افراد و جریان‌های سیاسی، با سوءاستفاده از این رویکرد، تلاش کردند از دشمنی با ایران برای خود فرصت و منفعت ایجاد کنند.

تغییر ابزار فشار از نظامی به اقتصادی

توکلی با اشاره به نقش عوامل داخلی و خارجی در تشدید فشار‌های اقتصادی بیان کرد: در کنار این مسئله، طیفی از عناصر داخلی که گرایش‌های غربی داشتند نیز به دنبال برقراری ارتباط با غرب بودند و از این مسیر فرصت‌هایی برای خود ایجاد می‌کردند. مجموعه این عوامل باعث شد مسئله دلار و وضعیت اقتصادی ایران به یک معضل تبدیل شود.

وی افزود: این مسئله در ابتدا در حد تغییرات اندک بود، اما به‌تدریج به یک ابزار تبدیل شد. در ادامه نیز تلاش‌هایی برای متقاعد کردن آمریکایی‌ها به افزایش فشار بر ایران صورت گرفت.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه امروز جهان غرب با نسلی از سیاستمداران مواجه است که صراحت و بی‌پروایی بیشتری در سیاست خارجی دارند، اضافه کرد: اگر به برخی سیاستمداران کنونی در اروپا و آمریکا نگاه کنیم، می‌بینیم که دیگر حتی آن پوسته ظاهری و دیسیپلین سیاسی گذشته را نیز رعایت نمی‌کنند. ادبیات آنها تند، صریح و بی‌پرده است و عملاً با منطق زور و سلطه سخن می‌گویند.

جنگ نظامی و ترور؛ از ابزار‌های ناکام آمریکا

توکلی ادامه داد: غرب تلاش کرد با جنگ و بمباران گسترده و تسلط هوایی، جمهوری اسلامی را به تسلیم وادار کند، اما وقتی در جنگ ۱۲روزه به نتیجه مورد نظر خود نرسید، به عملیات تروریستی گسترده روی آورد؛ عملیاتی که به شهادت رهبران، دانشمندان و فرماندهان ما منجر شد.

وی تأکید کرد: آنها تصور می‌کردند پس از این اقدامات نیز کشور دچار فروپاشی خواهد شد. بنابراین، ادامه جنگ و در نهایت تغییر الگوی نظامی به الگوی اقتصادی و محاصره اقتصادی نیز به نظر من بخشی از همان توهمات دستگاه سیاست خارجی آمریکا درباره ایران است؛ با این تفاوت که این بار نسخه خود را در قالب فشار اقتصادی مطرح کرده‌اند.

ضرورت تقویت «دفاع اقتصادی»

این پژوهشگر مسائل سیاسی در پاسخ به این پرسش که برای مقابله با این رویکرد چه باید کرد، گفت: ما در این ماجرا با دو جریان مواجه هستیم؛ نخست دستگاه سیاست خارجی آمریکا و دوم دست‌های سیاست خارجی آمریکا در داخل ایران.

وی افزود: دستگاه سیاست خارجی آمریکا شامل وزارت خارجه، وزارت خزانه‌داری، شورای امنیت ملی و مجموعه‌هایی مانند شورای امنیت و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است و حتی رژیم صهیونیستی نیز در این ساختار به‌گونه‌ای با آنها درهم‌تنیده شده که نمی‌توان این مجموعه‌ها را کاملاً جدا از یکدیگر دید.

توکلی درباره آنچه «دست‌های سیاست خارجی آمریکا در ایران» خواند، تشریح کرد: در داخل ایران می‌توان چند طیف را در این زمینه شناسایی کرد. یک طیف، گروه‌های مسلح و تجزیه‌طلب هستند که تا حدود زیادی شناسایی و کنترل شده‌اند و در صورت لزوم نیز برای مقابله با تهدید آنها عملیات انجام می‌شود.

وی در ادامه توضیح داد: طیف دیگر، برخی روشنفکرنماها و نظریه‌پردازان هستند که از جایگاه فرهنگی و رسانه‌ای خود برای ایجاد نیرو و اثرگذاری در جامعه استفاده می‌کنند.

جنگ رسانه‌ای و ضرورت بازنگری در سیاست داخلی

توکلی با انتقاد از آنچه «تساهل بیش از حد» در برابر برخی فعالیت‌های رسانه‌ای و فرهنگی خواند، تصریح کرد: در این عرصه نوعی تساهل بیش از حد وجود دارد. در شرایطی که کشور در وضعیت جنگی قرار دارد، باید با کانون‌هایی که با اقدامات خود کشور را در معرض خطر قرار می‌دهند، برخورد متناسب صورت گیرد.

وی افزود: به عنوان نمونه، می‌توان به آثار برخی چهره‌ها و جریان‌های فکری اشاره کرد که تصویری از ایران به‌عنوان کشوری منزوی و تنها ارائه می‌کنند. وقتی چنین تصویری به شکل مداوم در رسانه‌ها بازتولید می‌شود، عملاً فضایی برای القای احساس تنهایی و بی‌پناهی در جامعه ایجاد می‌کند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: بسیاری از مؤسسات خبری که به‌طور مداوم در حال تولید خبر و تحلیل هستند، در هیچ کشور دیگری چنین آزادی و تساهلی را در شرایط جنگی تجربه نمی‌کنند. 

وی توضیح داد: جمهوری اسلامی از این جهت صبر و تحمل بیشتری نسبت به بسیاری از کشور‌ها دارد، اما در شرایط جنگی، چنین وضعیتی می‌تواند به خلأ در حفظ میدان جنگ و نوعی اختلال در حفاظت از مرز‌های کشور منجر شود.

فشار اقتصادی و نقش بازار ارز

توکلی بخش دیگری از «دست‌های سیاست خارجی آمریکا» را در حوزه اقتصادی دانست و افزود: بخش اقتصادی نیز به‌طور مستمر با افزایش قیمت دلار و کالا و تشدید فشار اقتصادی، در حال ایجاد تصویری مبهم و خطرناک از وضعیت اقتصادی جامعه است و تلاش می‌کند از این شرایط بهره ببرد.

وی افزود: مردم هر روز فشار بیشتری را تحمل می‌کنند و قیمت دلار از حدود ۶۰ و ۷۰ هزار تومان به ارقام بسیار بالاتری رسیده است. در این میان، بخش‌های مختلف اقتصادی کشور که وظیفه کنترل این وضعیت را بر عهده دارند، باید برای مدیریت شرایط اقدام جدی‌تری انجام دهند.

این استاد دانشگاه گفت: کاملاً محسوس است که فشار اقتصادی از سوی چه مؤسسات و مجموعه‌هایی تشدید می‌شود، اما متأسفانه در برخی موارد برخورد‌ها بیشتر متوجه عوامل کوچک‌تر است و با عوامل اصلی و مؤثر در ایجاد این وضعیت برخورد متناسبی صورت نمی‌گیرد.

وی ادامه داد: بخشی از اقداماتی که جمهوری اسلامی باید در وضعیت دفاعی خود انجام دهد، کنترل اوضاع اقتصادی است. به نظر می‌رسد برخی بخش‌های اقتصادی دولت و مؤسسات مرتبط، اراده جدی و کافی برای این اقدام ندارند و نیرو‌های مدافع کشور شاید ناگزیر باشند برای جلوگیری از گسیختگی اقتصادی و بحران در بازار وارد عمل شوند.

ظرفیت‌های داخلی و منطقه‌ای ایران در برابر تحریم

این پژوهشگر مسائل سیاسی در پایان تصریح کرد: اگر این اقدامات انجام شود، عمیقاً معتقدم سیاست محاصره اقتصادی آمریکا نمی‌تواند به نتیجه جدی برسد؛ چراکه ایران طی سال‌های گذشته در حوزه‌های مختلف به سمت خودکفایی حرکت کرده و بسیاری از مواد غذایی و کالا‌های صنعتی مورد نیاز جامعه در داخل تولید می‌شود.

وی افزود: ضمن اینکه ایران با کشور‌های متعددی همسایه است و همه آنها تابع سیاست‌های تحریمی آمریکا نیستند. هر یک از این کشور‌ها می‌توانند فرصت اقتصادی مهمی برای ایران باشند و حتی در بسیاری از حوزه‌های حیاتی، آنها نیز به ایران نیاز دارند.

توکلی در پایان خاطرنشان کرد: ضرورت تبادل اقتصادی میان ایران و کشور‌های منطقه آن‌قدر جدی است که بسیاری از دولت‌ها نمی‌توانند به‌سادگی خود را با شرایط تحمیلی آمریکا منطبق کنند؛ بنابراین ما در این عرصه تنها نیستیم، اما باید توجه داشته باشیم که اقتصاد، رسانه و فضای فکری جامعه نیز باید با وضعیت دفاعی کشور هماهنگ باشند.

انتهای خبر/278118/