رقابت بر سر اقتصاد عراق؛ فرصت‌های بخش خصوصی ایران در بازار همسایه

احمد ذوالفقاری، کارشناس اقتصاد بین الملل در یادداشتی برای خبرگزاری آگاه، نوشت: پس از گذشت بیش از دو دهه از حمله آمریکا به عراق و سرنگونی صدام حسین، با پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا، فصل جدیدی در مناسبات امنیتی این کشور آغاز شده است. با این حال، پایان حضور نظامی ائتلاف را نباید به معنای پایان نقش‌آفرینی و نفوذ آمریکا در عراق دانست؛ چراکه واشنگتن همچنان از مسیر‌های غیرنظامی، از جمله آموزش، برنامه‌های توانمندسازی جوانان و حمایت از فعالیت‌های اقتصادی آنها به حضور و اثرگذاری خود در جامعه عراق ادامه می‌دهد.

عراق با چالش‌های متعددی مواجه است؛ چالش‌هایی که بخش قابل توجهی از آن متوجه نسل جوان است. جوانان بیش از ۶۰ درصد جمعیت عراق را تشکیل می‌دهند و با مسائلی همچون نرخ بالای بیکاری، ضعف حکمرانی، پیامد‌های آوارگی و جنگ، کیفیت پایین نظام آموزش عالی و شکاف مهارتی مواجه‌اند. این عوامل به افزایش نارضایتی این قشر از شرایط موجود دامن زده است.

ناتوانی دولت بغداد در حل بخشی از این چالش‌ها، زمینه را برای ورود و نقش‌آفرینی بازیگران خارجی، از جمله آمریکا، در حوزه‌های اجتماعی، آموزشی و اقتصادی فراهم کرده است. واشنگتن نیز با تمرکز بر این مسائل، بخشی از برنامه‌های خود در عراق را در قالب حمایت‌های آموزشی، فناورانه و اقتصادی دنبال می‌کند. این اقدامات در ظاهر با هدف توانمندسازی جوانان و توسعه فرصت‌های اقتصادی انجام می‌شوند، اما به تقویت نفوذ نرم آمریکا در جامعه عراق منجر می‌شوند. یکی از مهم‌ترین این مسیرها، سرمایه‌گذاری بر آموزش و فناوری و حمایت از کسب‌وکار‌های نوپا از طریق شتاب‌دهنده‌ها است.

شتاب‌دهنده کسب‌وکار، نهادی است که با ارائه سرمایه اولیه، آموزش فشرده، منتورینگ و شبکه‌سازی، به رشد سریع و کوتاه‌مدت شتاب‌دهنده‌ها کمک می‌کند. براین اساس، شتاب دهنده‌های مختلفی با هدف پاسخگویی به چالش‌های اقتصادی جامعه عراق نظیر شتاب دهنده‌های بنیاد المحطة، اکادیمیة جمار الدولیة، بزنس افنیو، موصل اسپیس، ری کودد و فایو وان لبز شکل گرفته‌اند. این شتاب دهنده‌ها عمدتا تحت حمایت کشورها، نهاد‌ها و شرکت‌های آمریکایی قرار دارند.

هدف آمریکا از این حمایت‌ها این است که در مرحله اول بخش خصوصی عراق که از اقتصادی دولتی برخوردار است، تقویت شود و آن‌ها بتوانند با ساخت طبقه متوسط و مرفه جدید عراق از آن به عنوان یک ابزار نفوذ و سودآوری در آینده استفاده کنند. همچنین این اقدامات آمریکا سبب تغییر تصویر آمریکا در ذهن جوانان عراقی از موجودیتی اشغالگر به کشوری دوست و گسترش ارزش‌های آمریکایی در جامعه عراق می‌شود. با این حال، ایالات متحده حمایت‌ها و سرمایه گذاری‌های خود را به طور هدفمند و اولویت دار در اختیار اقشار خاصی از جوانان و نه همه آنها قرار می‌دهند که به ترتیب عبارت است از زنان، آسیب دیدگان و آوارگان جنگی و در نهایت مردان.

در نهایت، این برنامه آمریکا با این اهداف مشخص که بر قشر خاصی نیز متمرکز است، نشان دهنده عمق نفوذی است که آمریکا در طی دو دهه اخیر، به دنبال ایجاد آن بوده است. در این شرایط، حتی با وجود خروج نیرو‌های رزمی آمریکا از این کشور، سایر فعالیت‌های آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایالات متحده در عراق که بر نفوذ بیشتر آن متمرکز است، تداوم خواهد یافت.

انتهای خبر/281090/