بی‌معنایی اصل بی‌طرفی شبکه‌های اجتماعی با حذف تیک آبی مقام‌های ایرانی در ایکس

روند لغو اشتراک‌های ویژه در این شبکه اجتماعی از روز‌های گذشته آغاز شده است و پیش‌بینی می‌شود این اقدام در روز‌های آینده حساب افراد بیشتری را در ساختار حاکمیتی در بر بگیرد؛ اتفاقی که واکنش‌های متعددی را درباره قوانین استفاده از پلتفرم‌های بین‌المللی به همراه داشته است.

گزارش پروژه شفافیت فناوری و اقدام شبکه ایکس

رسانه Wired روز‌های گذشته نتیجه تحقیقات نهادی به نام «پروژه شفافیت فناوری» را منتشر کرد. داده‌های این نهاد نشان می‌دهد بیش از ده حساب کاربری متعلق به مقامات دولتی، نهاد‌های حاکمیتی و رسانه‌های رسمی ایران دارای نشان تایید آبی بوده‌اند. داشتن این نشان به معنای خرید اشتراک ویژه (پریمیوم) از این شبکه اجتماعی است.

بررسی‌های میدانی مشخص می‌کند تیک آبی از حساب کاربرانی نظیر علی لاریجانی، غلامحسین محسنی اژه‌ای، عباس عراقچی و علی‌اکبر ولایتی برداشته شده است. سایر حساب‌های شناسایی شده توسط نهاد مذکور که نامشان به مدیران ایکس اعلام نشده بود، همچنان دارای نشان آبی هستند.

خرید اشتراک پریمیوم در شبکه ایکس نیازمند پرداخت ماهانه ۸ دلار است. اشتراک پریمیوم پلاس نیز که نمایش تبلیغات را متوقف می‌کند، ماهانه ۴۰ دلار هزینه دارد. تهیه این اشتراک‌ها نیازمند ثبت شماره تلفن و تایید هویت است. مدیران پیشین توییتر نشان آبی را پس از احراز هویت به افراد سرشناس می‌دادند، اما ایلان ماسک پس از در اختیار گرفتن مالکیت این شبکه، سیستم قبلی را لغو کرد و داشتن نشان آبی را منوط به پرداخت هزینه اشتراک دانست.

ابعاد حقوقی و تناقض با قوانین تحریمی

منتقدان عملکرد مدیر شبکه ایکس باور دارند دریافت وجه از افراد تحت تحریم، قوانین آمریکا را نقض می‌کند. دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) محدودیت‌های متعددی را برای تبادلات مالی با افراد حاضر در فهرست تحریم‌ها وضع کرده است. نام مقاماتی که نشان آبی آن‌ها لغو شده است، در فهرست تحریم‌شده‌های آمریکا قرار دارد.

قوانین آمریکا استثنائاتی را برای دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت و سکوهای ارتباطی در نظر گرفته است. مجوز‌های صادر شده در سال‌های گذشته به شرکت‌های فناوری آمریکایی اجازه می‌دهد خدمات خود را در ایران ارائه دهند. حقوق‌دانان حوزه تحریم تاکید می‌کنند این استثنا صرفاً شامل خدمات عمومی و رایگان می‌شود.

تناقض میان نشان خاکستری و آبی

شبکه ایکس سیستمی مجزا برای تفکیک حساب مقامات دولتی و نهاد‌های حاکمیتی دارد. پلتفرم مذکور به حساب این دسته از کاربران نشان خاکستری اختصاص می‌دهد. حساب کاربری رئیس جمهور و رهبر جمهوری اسلامی ایران در این شبکه دارای نشان خاکستری است.

کسانی که نشان آن‌ها تاکنون حذف شده است، مقام‌هایی هستند که تیک آبی را خریداری کرده‌اند. امکانات جانبی اشتراک پولی نظیر افزایش دیده شدن پست‌ها و امکان انتشار متن‌های طولانی‌تر، عامل اصلی تمایل کاربران به خرید این اشتراک است. وزارت خزانه‌داری آمریکا تاکنون واکنش رسمی به این رویداد نشان نداده است.

ضرورت ایجاد پلتفرم‌های مشترک بین‌المللی

روند حذف نشان‌های کاربری مقامات کشور‌های مستقل، محدودیت‌های حضور در پلتفرم‌های تحت مدیریت شرکت‌های آمریکایی را نمایان می‌کند. وابستگی زیرساخت‌های ارتباط جهانی به قوانین داخلی یک کشور، امکان اعمال سلیقه و قطع دسترسی مقامات سایر کشور‌ها را به همراه دارد. مالکان این پلتفرم‌ها در زمان بروز چالش‌های سیاسی، امکانات ارتباطی را بر اساس منافع دولت متبوع خود تنظیم می‌کنند.

کشور‌های مستقل نیازمند طراحی فضا‌های ارتباطی جدیدی در سطح بین‌المللی هستند. گروه بریکس به عنوان یک ساختار همکاری چندملیتی، ظرفیت ایجاد پلتفرم‌های دیجیتال مشترک را دارد. کشور‌های عضو این گروه شامل اقتصاد‌های نوظهور جهان، می‌توانند زیرساخت‌های شبکه اجتماعی مستقلی را توسعه دهند. نمونه‌های موفق همکاری این کشور‌ها در حوزه‌های اقتصادی و بانکی، قابلیت الگوبرداری در فضای سایبر را دارد. تاسیس یک شبکه اجتماعی مشترک میان اعضای بریکس، فضایی متعادل برای دیپلماسی عمومی فراهم می‌کند. کاربران و مقامات کشور‌های عضو در چنین ساختاری، نگران حذف ناگهانی حساب‌ها یا اعمال قوانین تحریمی یک‌جانبه نخواهند بود.

توسعه این پلتفرم‌ها به معنای قطع ارتباط با جهان نیست، بلکه ایجاد تعادل در فضای سایبری محسوب می‌شود. تنوع‌بخشی به ابزار‌های رسانه‌ای، قدرت مانور کشور‌ها را در انتقال پیام افزایش می‌دهد. حرکت به سمت استقلال دیجیتال از طریق پیمان‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نظیر بریکس، راهکاری عملی برای مقابله با انحصار رسانه‌ای شرکت‌های فناوری غربی به شمار می‌رود. ساختار‌های مشترک سایبری می‌توانند حقوق دیجیتال کشور‌های عضو را بدون سوگیری‌های سیاسی تضمین کنند.

انتهای خبر/228949/