بوی شکلات به مردان کمک کرد بیشتر ورزش کنند

به گزارش خبرگزاری آگاه به نقل از «ساینس‌دیلی» (ScienceDaily)؛ دکتر «محمد نصرالدین بن ناهرالدین»، نویسنده ارشد مطالعه و استادیار دانشکده علوم ورزشی و تمرینی دانشگاه مالایا، می‌گوید: «قرار دادن مردانی با سطح آمادگی متوسط در معرض بوی شکلات، درست پیش از تمرین مقاومتی و در فاصله میان ست‌ها، حجم کلی تمرین آنها را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داد، بدون آنکه میزان فشار ادراک‌شده آنها افزایش یابد». او می‌افزاید: «مشاهده افزایش قابل‌توجه تعداد دفعات انجام حرکت، بدون اینکه ورزشکاران احساس کنند فشار بیشتری به خود وارد می‌کنند، یک پیامد روان‌زیستی جالب‌توجه است».

آزمایش رایحه شکلات هنگام تمرین

این مطالعه ۲۳ مرد سالم در اوایل تا اواسط دهه ۲۰ زندگی را شامل می‌شد که از سطح آمادگی جسمانی متوسطی برخوردار بودند. پژوهشگران آنها را به سه گروه تقسیم کردند و هر گروه را در معرض یکی از سه نمونه قرار دادند: شکلات تلخ مایع حاوی ۹۰ درصد کاکائو، شکلات شیری مایع حاوی ۶۰ درصد کاکائو یا آب به‌عنوان نمونه کنترل.

نصرالدین ناهرالدین می‌گوید: «می‌دانیم حس بویایی ارتباط قدرتمندی با شبکه‌های مغزی مرتبط با اشتها و هیجان دارد، اما با کمال تعجب، تاکنون هیچ مطالعه‌ای به‌طور نظام‌مند تعامل سه‌جانبه میان بو، اشتها و توانایی واقعی انجام تمرین مقاومتی را بررسی نکرده است».

شرکت‌کنندگان پیش از انجام تمرین، دست‌کم ۱۰ ساعت چیزی نخورده بودند. سپس حرکت جلوپا با دستگاه را انجام دادند؛ تمرینی که در آن فرد می‌نشیند و ساق‌های خود را در برابر مقاومت صاف می‌کند تا وزنه را بالا ببرد.

پژوهشگران عملکرد شرکت‌کنندگان در این تمرین را هم پیش از جلسه تمرینی و هم در طول آن اندازه‌گیری کردند. شرکت‌کنندگان پیش از تمرین همچنین میزان گرسنگی، سیری، تمایل به خوردن و قصد خود برای خوردن در آینده نزدیک را ارزیابی کردند. پژوهشگران نیز هنگام انجام ست‌ها، پس از هر ۳۰ ثانیه قرار گرفتن در معرض یکی از نمونه‌های رایحه، میزان گرسنگی و تمایل به خوردن را اندازه‌گیری کردند.

شکلات تلخ و شیری اثرات متفاوتی ایجاد کردند

دو رایحه شکلات تأثیرات متفاوت و قابل‌توجهی بر اشتها داشتند.

در مقایسه با هم نمونه کنترل آب و هم شرایط شکلات شیری، بوییدن شکلات تلخ به‌طور مداوم با گرسنگی کمتر، تمایل و قصد کمتر برای خوردن و احساس سیری بیشتر پیش از تمرین همراه بود؛ بنابراین به نظر می‌رسید رایحه شکلات تلخ عمدتا از طریق کاهش گرسنگی و افزایش احساس سیری، اشتها را کاهش می‌دهد.

شکلات شیری اثر متفاوتی داشت. شرکت‌کنندگان بوی آن را دلپذیرتر از شکلات تلخ یا آب ارزیابی کردند، اما این رایحه تغییر قابل‌توجهی در گرسنگی یا اشتهای آنها ایجاد نکرد.

این اثرات تنها به اشتها محدود نمی‌شد. رایحه‌های شکلات همچنین به نظر می‌رسید بر میزان تمرینی که شرکت‌کنندگان قادر به انجام آن بودند تأثیر می‌گذارند.

نصرالدین ناهرالدین می‌گوید: «بوییدن رایحه شکلات تلخ ۹۰ درصدی باعث شد شرکت‌کنندگان در حرکت جلوپا با دستگاه حدود ۱۸ تکرار بیشتر انجام دهند، در حالی که رایحه شکلات شیری ۶۰ درصدی در مقایسه با نمونه کنترل آب، حدود ۹ تکرار بیشتر ایجاد کرد».

بو چگونه می‌تواند بر مغز تأثیر بگذارد؟

پژوهشگران معتقدند ارتباطات آموخته‌شده با غذا ممکن است به توضیح این نتایج کمک کند. انسان‌ها از سنین پایین بار‌ها بو‌های خاصی را همزمان با خوردن غذا تجربه می‌کنند. با گذشت زمان، این رایحه‌ها می‌توانند به نشانه‌هایی تبدیل شوند که مغز و بدن را وادار می‌کنند انتظار داشته باشند پس از مصرف غذا چه اتفاقی رخ خواهد داد.

این انتظارات حتی ممکن است پیش از آنکه فرد واقعا غذایی خورده باشد، ادراک او را از گرسنگی به سمت سیری تغییر دهند.

نصرالدین ناهرالدین می‌گوید: «رایحه شکلات تلخ به‌عنوان نشانه‌ای آموخته‌شده برای غذایی غنی، تلخ و بسیار سیرکننده عمل می‌کند و اساسا مغز و بدن را وارد حالتی می‌کند که در آن فرد پیشاپیش احساس سیری را انتظار دارد».

او می‌افزاید: «در مقابل، رایحه شیرین‌تر شکلات شیری بیشتر همچون نشانه‌ای برای پاداش لذت‌بخش عمل می‌کند؛ بدین معنا که حجم تمرین را نه با تغییر سیگنال‌های متابولیکِ پایه مرتبط با گرسنگی، بلکه با ایجاد محیطی حسی و بسیار خوشایند، افزایش می‌دهد.

او می‌افزاید: «در مقابل، رایحه شیرین‌تر شکلات شیری بیشتر همچون نشانه‌ای برای پاداش لذت‌بخش عمل می‌کند؛ بدین معنا که حجم تمرین را نه با تغییر سیگنال‌های متابولیکِ پایه مرتبط با گرسنگی، بلکه با ایجاد محیطی حسی و بسیار خوشایند، افزایش می‌دهد».

این یافته‌ها این احتمال را مطرح می‌کنند که صرفا انتظار کشیدن برای غذا ممکن است برخی واکنش‌های مشابه واکنش‌هایی را ایجاد کند که در اثر خوردن واقعی غذا رخ می‌دهند. این احتمال از آن جهت جالب‌توجه است که شرکت‌کنندگان هنگام مشاهده این آثار در حالت روزه بودند.

رایحه‌های غذا ممکن است دستگاه گوارش را برای یک وعده غذایی پیشِ رو آماده کنند یا در حالی که بدن انتظار خوردن را می‌کشد، تغییرات روان‌شناختی و فیزیولوژیک ایجاد کنند. برخی از این واکنش‌ها می‌توانند شبیه تغییراتی باشند که معمولا پس از مصرف غذا رخ می‌دهند.

محدودیت‌های مهم مطالعه

پژوهشگران هشدار می‌دهند که توضیح زیستی این نتایج همچنان فرضی است. آنها هورمون‌های خون یا فعالیت عصبی را اندازه‌گیری نکردند؛ بنابراین این مطالعه نمی‌تواند نشان دهد دقیقا کدام مسیر‌های زیستی مسئول تغییرات مشاهده‌شده در اشتها و عملکرد ورزشی بوده‌اند.

این مطالعه محدودیت‌های دیگری نیز داشت. ممکن است شدت رایحه‌های شکلات تلخ و شیری کاملا یکسان نبوده باشد. همچنین از آنجا که نمونه کنترل، آب بدون بو بود، شرکت‌کنندگان ممکن است متوجه شده باشند که در گروه کنترل قرار دارند.

این مطالعه همچنین کوچک بود و تنها مردان جوان، سالم و دارای آمادگی جسمانی متوسط را شامل می‌شد. برای تعیین اینکه این یافته‌ها تا چه اندازه قابل تعمیم هستند، به پژوهش‌هایی با گروه‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر نیاز خواهد بود.

آیا رایحه غذا‌های دیگر نیز می‌تواند چنین اثری داشته باشد؟

پرسش دیگری که همچنان بی‌پاسخ مانده این است که آیا شکلات ویژگی خاصی دارد یا غذا‌های آشنای دیگر نیز می‌توانند آثار مشابهی ایجاد کنند.

نصرالدین ناهرالدین در پایان میگوید: «ما فکر نمی‌کنیم شکلات کاملا منحصر‌به‌فرد باشد، هرچند این ماده غذایی نشانه‌ای است که با ارتباطات پاداش بسیار قدرتمند و به‌طور گسترده شناخته‌شده همراه است».

غذا‌های دیگری که ارتباط قدرتمندی با احساس سیری پس از خوردن دارند نیز ممکن است واکنش‌های مشابهی ایجاد کنند، هرچند پژوهشگران هنوز این فرضیه را آزمایش نکرده‌اند.

او می‌افزاید: «احتمالا فرد باید این بو را آشنا و خوشایند بداند ــ یا دست‌کم آن را مشمئزکننده نداند ــ تا تغییر روان‌شناختی در اشتها که برای مشاهده افزایش عملکرد لازم است، ایجاد شود».

انتهای خبر/277269/