نفوذ آمریکا در عراق با خروج نیروهای نظامی پایان نمی‌یابد/ تجزیه یا تغییر ساختار سیاسی، دو سناریو برای بغداد

«امیر موسوی»، کارشناس ارشد مسائل منطقه در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آگاه، ضمن اشاره به خروج نیرو‌های آمریکایی از عراق اظهار کرد: توافق خروج نیرو‌های آمریکایی از عراق حدود دو سال پیش و در دوره نخست‌وزیری محمد شیاع السودانی امضا شد و قرار بود نیرو‌های آمریکایی بر اساس این توافق در موعد مقرر از عراق خارج شوند.

وی اضافه کرد: به نظر من، این خروج از نظر نظامی بیشتر جنبه نمادین دارد؛ چراکه بسیاری از مسائل عراق همچنان تحت تأثیر آمریکا قرار دارد. نیرو‌های نظامی آمریکا طی ماه‌های گذشته از بخش‌هایی از مرکز و جنوب عراق خارج شده و به منطقه اربیل منتقل شده‌اند و قرار است از آن منطقه نیز خارج شوند.

این تحلیلگر مسائل خاورمیانه ادامه داد: از سوی دیگر، نیرو‌های مسلح عراق هنوز به سطحی از تجهیز و توانمندی نرسیده‌اند که بتوانند به‌صورت مستقل نیاز‌های دفاعی خود را تأمین کنند و عراق همچنان در حوزه‌هایی مانند پدافند هوایی و تسلیحات راهبردی با محدودیت‌هایی مواجه است.

نفوذ آمریکا فراتر از حضور نظامی

این دیپلمات سابق ایرانی با اشاره به ابعاد مالی نفوذ آمریکا در عراق یادآور شد: مسئله مهم‌تر از حضور نظامی آمریکا، وابستگی مالی عراق است. عراق همچنان در چارچوب محدودیت‌های ناشی از فصل ششم منشور سازمان ملل قرار دارد و بخش قابل توجهی از منابع مالی این کشور تحت نظارت و کنترل مالی آمریکا قرار گرفته است.

وی تصریح کرد: این مسئله بر تصمیم‌گیری سیاسی عراق نیز تأثیر می‌گذارد و می‌تواند قدرت مانور دولت این کشور را در اجرای پروژه‌های داخلی محدود کند.

موسوی افزود: مشکلاتی مانند وضعیت برق، آب آشامیدنی، صنعت، کشاورزی، گاز و پروژه‌های راهبردی همچنان در عراق وجود دارد و مسئله مالی و فشار‌های اقتصادی از مهم‌ترین ابزار‌های نفوذ آمریکا در عراق است.

این کارشناس مسائل عراق ادامه داد: آمریکا می‌تواند از ابزار‌های مالی برای اعمال فشار بر دولت عراق استفاده کند زیرا تهدید به محدود کردن دسترسی عراق به منابع مالی، می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای این کشور داشته باشد.

موسوی همچنین گفت: علاوه بر این، آمریکا همچنان در اطراف عراق و کشور‌های منطقه، از جمله اردن، سوریه، ترکیه و کویت، حضور نظامی دارد و از ظرفیت‌های هوایی و دریایی خود در سطح منطقه برخوردار است.

خروج آمریکا و مسئله خلع سلاح مقاومت

این کارشناس مسائل راهبردی در ادامه با اشاره به ارتباط میان خروج نیرو‌های آمریکایی و مسئله خلع سلاح گروه‌های مقاومت در عراق بیان کرد: یکی از اهداف این روند، فراهم کردن زمینه برای خلع سلاح نیرو‌های مقاومت است؛ به‌گونه‌ای که پس از خلع سلاح، زمینه برای اجرای سیاست‌های مورد نظر آمریکا در عراق فراهم شود.

وی تأکید کرد: در صورت تحقق چنین سناریویی، مسائلی مانند تغییر ساختار سیاسی عراق، ورود جریان‌های تکفیری و حتی تقسیم این کشور می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.

موسوی تأکید کرد: البته باید دید تحولات آینده عراق چگونه پیش خواهد رفت و گروه‌های سیاسی و مقاومت این کشور چه واکنشی به این روند نشان خواهند داد.

توقف کمک‌های آمریکا به پیشمرگه‌ها

این دیپلمات سابق ایران در پاسخ به پرسشی درباره همزمانی تلاش آمریکا برای خروج از عراق با توقف کمک‌های مالی این کشور به نیرو‌های پیشمرگه اقلیم کردستان عنوان کرد: اگر شرایط سیاسی بغداد مطابق آنچه آمریکا می‌خواهد پیش برود، ممکن است وضعیت اقلیم کردستان نیز تحت تأثیر قرار گیرد.

وی افزود: از نگاه من، اگر ساختار سیاسی عراق به سمت الگویی مشابه تحولات سوریه حرکت کند، جایگاه اقلیم کردستان نیز می‌تواند تغییر کند. آمریکا ممکن است در مقطعی از برخی مطالبات کرد‌ها حمایت کرده باشد، اما در صورت تغییر معادلات سیاسی، ممکن است سیاست متفاوتی را در قبال اقلیم دنبال کند.

موسوی مدعی شد: در چنین شرایطی ممکن است کرد‌ها تحت فشار قرار بگیرند تا بیش از گذشته با بغداد هماهنگ شوند. وی این روند را مشابه تحولات مربوط به مناطق کردنشین سوریه دانست.

سناریو‌های پیش روی عراق

موسوی درباره آینده سیاسی عراق نیز تأکید کرد: اگر گروه‌های مقاومت خلع سلاح شوند، از نگاه من دو سناریو پیش روی عراق قرار خواهد گرفت؛ نخست، افزایش احتمال تجزیه و تقسیم کشور و دوم، شکل‌گیری حکومتی متمرکز که از نظر ساختار سیاسی با شرایط کنونی متفاوت باشد.

وی اضافه کرد: در چنین شرایطی، جایگاه جریان‌های سیاسی مختلف عراق و همچنین اقلیم کردستان می‌تواند با تغییرات جدی مواجه شود.

این کارشناس مسائل غرب آسیا با اشاره به مواضع برخی گروه‌های سیاسی و مقاومت عراق تشریح کرد: باید دید گروه‌های مقاومت در برابر فشار‌های موجود چه واکنشی نشان خواهند داد و آیا حاضر به پذیرش خلع سلاح خواهند شد یا خیر.

واکنش گروه‌های مقاومت به طرح خلع سلاح

موسوی درباره موضع گروه‌های مقاومت عراق توضیح داد: چند گروه مقاومت در روز‌های اخیر بیانیه‌هایی صادر کرده‌اند و مخالفت خود را با خلع سلاح اعلام کرده‌اند.

وی افزود: برخی گروه‌های مقاومت عراقی از جمله حزب‌الله و جنبش النجباء مواضع صریحی در این زمینه داشته‌اند و اعلام کرده‌اند که با خلع سلاح موافقت نخواهند کرد.

این کارشناس مسائل راهبردی تصریح کرد: مسئله مهم این است که گروه‌های مقاومت در شرایطی قرار گرفته‌اند که فشار برای خلع سلاح آنها از سوی بخشی از ساختار سیاسی عراق مطرح می‌شود. باید دید این گروه‌ها با توجه به شرایط سیاسی و فشار‌های موجود تا چه اندازه می‌توانند در برابر این روند مقاومت کنند.

موسوی در پایان خاطرنشان کرد: از نظر من، این مسئله می‌تواند یکی از چالش‌های جدی پیش روی آینده سیاسی و امنیتی عراق باشد.

انتهای خبر/280693/