سقوط بورس عربستان به پایین‌ترین سطح پنج سال اخیر؛ زنگ خطر برای اقتصاد ریاض

به گزارش خبرگزاری آگاه، شاخص اصلی بورس عربستان موسوم به «تداول» (TASI) در معاملات روز یکشنبه با افتی شدید به پایین‌ترین سطح خود در بیش از پنج سال گذشته رسید. این روند پس از ثبت زیان هفتگی حدود ۴.۱ درصدی و بسته‌شدن شاخص در سطح ۹ هزار و ۶۹۵.۸۶ واحد در پایان معاملات هفته گذشته ادامه یافت.

بر اساس گزارش منتشرشده، سهام بیش از ۲۶۰ شرکت در این روز کاهش یافت و ۵۲ شرکت و صندوق سرمایه‌گذاری نیز پایین‌ترین قیمت خود از زمان عرضه اولیه را تجربه کردند. ده‌ها سهم دیگر به کمترین سطح خود در سال جاری رسیدند. افت قیمت‌ها بخش‌های مهمی از اقتصاد عربستان، از جمله بانکداری، انرژی و خدمات عمومی را دربر گرفت.

از جمله شرکت‌های تأثیرپذیرفته از این روند می‌توان به شرکت نفتی آرامکو، بانک الراجحی، بانک ملی عربستان و شرکت برق و انرژی ACWA Power اشاره کرد. گزارش‌ها همچنین از کاهش ۵ تا ۱۰ درصدی قیمت سهام برخی شرکت‌ها حکایت دارند.

درخواست برای مداخله فوری در بازار

در پی گسترش زیان‌ها، شماری از فعالان و کارشناسان اقتصادی عربستان خواستار اقدام فوری سازمان بازار سرمایه این کشور برای مهار فشار فروش شدند.

فهد بن محمد الفریان، اقتصاددان و تاجر سعودی، خواستار اتخاذ تدابیر استثنایی برای توقف روند نزولی بازار شد. او با اشاره به پیامد‌های زیان سهام بر پس‌انداز شهروندان و اقتصاد ملی، پیشنهاد داد اعطای وام برای خرید سهام و فروش استقراضی متوقف شود.

فروش استقراضی روشی معاملاتی است؛ سرمایه‌گذار در این روش سهام را قرض می‌گیرد و می‌فروشد تا در صورت کاهش قیمت، آن را ارزان‌تر بازخرید کند و از اختلاف قیمت سود ببرد. با این حال، در شرایط افت شدید بازار، این روش می‌تواند فشار فروش و ریسک معاملات را افزایش دهد.

فهد الهویمانی، نویسنده و کارشناس اقتصادی سعودی، نیز از سازمان بازار سرمایه خواست با هماهنگی بانک مرکزی عربستان، امکان تعلیق موقت انحلال اجباری پرتفوی‌های معاملاتی مبتنی بر اعتبار را بررسی کند.

معاملات مارجین به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد با استفاده از منابع قرض‌گرفته‌شده از کارگزاری یا مؤسسه مالی، بیش از سرمایه واقعی خود سهام بخرند. این روش در زمان افزایش قیمت‌ها می‌تواند سود را بیشتر کند، اما هنگام سقوط بازار، زیان‌ها را نیز تشدید می‌کند و احتمال فروش اجباری دارایی‌ها را بالا می‌برد.

بر اساس داده‌های نقل‌شده از سازمان بازار سرمایه عربستان، حدود ۲۰.۵۴ میلیارد ریال سعودی، معادل نزدیک به ۵.۴۸ میلیارد دلار، در قالب تأمین مالی معاملات مارجین استفاده شده است. ارزش کل تسهیلات در دسترس سرمایه‌گذاران نیز در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به حدود ۲۶.۲ میلیارد ریال سعودی، معادل نزدیک به ۶.۹۹ میلیارد دلار، رسید. رقم تأمین مالی استفاده‌شده در مقایسه با مدت مشابه سال قبل حدود ۴ درصد کاهش داشته است.

نگرانی از تکرار سقوط بورس در سال ۲۰۰۶

هم‌زمان با تشدید تنش‌های منطقه‌ای و گزارش‌هایی درباره حملات به زیرساخت‌های نفتی عربستان، برخی معامله‌گران وضعیت کنونی بازار را با سقوط بزرگ بورس این کشور در سال ۲۰۰۶ مقایسه می‌کنند.

در آن سال، شاخص تداول پس از ثبت رکورد تاریخی بیش از ۲۰ هزار واحد در فوریه، با سقوطی سنگین روبه‌رو شد. بر اساس گزارشی از سازمان بازار سرمایه عربستان، شاخص اصلی بورس تا پایان سال ۲۰۰۶ حدود ۶۵ درصد از ارزش خود را از دست داد و ارزش کل بازار نیز تقریباً به نصف کاهش یافت.

برخی تحلیلگران معتقدند افت کنونی با سقوط سال ۲۰۰۶ تفاوت دارد؛ زیرا به گفته آگاهن، بازار در آن دوره پس از ریزش سریع فرصت‌هایی برای بازگشت داشت، اما افت اخیر به شکل تدریجی و در چند هفته متوالی ادامه یافته است.

گزارش‌های بازار نیز از تداوم فشار فروش حکایت دارند. خبرگزاری رویترز در روز‌های گذشته از کاهش شاخص‌های بورس کشور‌های خلیج فارس در پی افزایش نگرانی‌ها درباره گسترش درگیری‌ها خبر داده بود. در گزارش ۲۲ اکتبر، شاخص اصلی عربستان ۲.۳ درصد افت کرد و هشتمین هفته پیاپی کاهش را پشت سر گذاشت؛ طولانی‌ترین رشته افت هفتگی از سال ۱۹۹۴.

با این حال، تنش‌های نظامی تنها عامل فشار بر بازار نیستند. فصل انتشار گزارش‌های مالی سه‌ماهه سوم شرکت‌ها، کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک و نگرانی از نقدشوندگی دارایی‌ها نیز بر روند معاملات اثر می‌گذارند.

تا زمان انتشار گزارش اولیه، سازمان بازار سرمایه عربستان تصمیم رسمی برای تعلیق فروش استقراضی، توقف انحلال اجباری پرتفوی‌های اعتباری یا متوقف‌کردن عرضه‌های اولیه جدید اعلام نکرده بود.

بورس عربستان سعودی با نام «تداول» در سال ۱۹۸۵ شکل گرفت. شاخص کل این بازار، TASI، عملکرد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس را دنبال می‌کند. در اوایل دهه ۲۰۰۰، رشد سریع بازار و افزایش ورود سرمایه‌گذاران، شاخص را تا رکورد تاریخی فوریه ۲۰۰۶ بالا برد؛ اما پس از آن بازار با یکی از شدیدترین سقوط‌های تاریخ خود مواجه شد.

تجربه سال ۲۰۰۶ نشان داد رشد سریع قیمت‌ها، استفاده از منابع قرضی برای خرید سهام و ضعف مدیریت ریسک می‌توانند زیان‌ها را در دوره افت بازار تشدید کنند. اکنون نیز نگرانی درباره معاملات اعتباری و احتمال فروش اجباری دارایی‌ها در کنار تنش‌های ژئوپلیتیکی، بر اضطراب سرمایه‌گذاران افزوده است.

طبق داده‌های منتشرشده از بازار در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶، شاخص TASI حدود ۹ هزار و ۴۳۸ واحد بود و در همان روز نزدیک به ۲.۶۵ درصد کاهش داشت. این رقم نشان می‌دهد فشار فروش همچنان ادامه دارد؛ با این حال، مقایسه مستقیم با سقوط سال ۲۰۰۶ بدون بررسی شرایط اقتصادی، ارزش‌گذاری شرکت‌ها و وضعیت نقدینگی، برای پیش‌بینی مسیر آینده بازار کافی نیست.

انتهای خبر/285178/