متن خبر
نحوه مواجهه با اخبار جنگ، نقشی تعيينکننده در تجربه روانی کاربران شبکههای اجتماعی دارد
برای بسیاری از مردم، شبکههای اجتماعی به دروازه اصلی دسترسی به اخبار تبدیل شدهاند. در آمارهای جهانی آمده است که بیش از نیمی از بزرگسالان دست کم گاهی اخبار را از شبکههای اجتماعی دریافت میکنند. این رقم نشان میدهد که پلتفرمهای اجتماعی تا چه اندازه در سبک رسانهای مدرن نقش محوری دارند. خبر دیگر در قالب بستههای زمانی مشخص ارائه نمیشود، بلکه در میان جریان پیوستهای از محتواهای شخصی، سرگرمی و تعاملات اجتماعی ظاهر میشود. این جریان مداوم، کاربران را در معرض مواجهه تصادفی و تکرارشونده با اخبار قرار میدهد؛ مواجههای که میتواند تاثیراتی فراتر از آگاهیبخشی داشته باشد و به شکلگیری فشار روانی مزمن منجر شود.
دگرگونی الگوی مصرف خبر در شبکههای اجتماعی
مصرف خبر در شبکههای اجتماعی با الگوهای سنتی دریافت خبر تفاوت اساسی دارد. در گذشته، افراد برای دسترسی به اخبار باید تصمیم میگرفتند: انتخاب روزنامه، روشن کردن تلویزیون یا مراجعه به وبسایتهای خبری. این فرآیند نوعی «دسترسی عمدی» (Intentional Access) بود. اما در شبکههای اجتماعی، خبر در میان جریان محتواهای روزمره ظاهر میشود و کاربر بدون تصمیم قبلی با آن مواجه میشود. این «مواجهه تصادفی» (Incidental Exposure) یکی از عوامل اصلی افزایش بار روانی است.
خبر در شبکههای اجتماعی در کنار بهروزرسانیهای شخصی، سرگرمی و تعاملات اجتماعی ظاهر میشود و این همجواری باعث میشود مرز میان محتواهای احساسی، شخصی و خبری از میان برود. همچنین الگوریتم های پلتفرمهای اجتماعی، محتوا را بر اساس میزان تعامل اولویتبندی میکنند، نه بر اساس تاثیر روانی آن. این سازوکار باعث میشود خبرهای منفی، شوکآور یا احساسی بیشتر در معرض دید قرار گیرند. این روند با «سوگیری منفی» انسان همسو است؛ سوگیریای که موجب میشود افراد به تهدیدها و اخبار ناخوشایند توجه بیشتری نشان دهند.
اثرات روانی مواجهه مداوم با اخبار منفی
مطالعات نشان میدهد مواجهه کوتاهمدت با اخبار منفی هم میتواند اضطراب را افزایش دهد و مواجهه مکرر این اثر را تشدید میکند. کاربران شبکههای اجتماعی به دلیل ماهیت پیوسته و بدون توقف این پلتفرمها، در معرض «انباشت احساسی» (Emotional Accumulation) قرار میگیرند؛ وضعیتی که در آن احساسات منفی بدون فرصت برای پردازش یا فاصلهگیری، روی هم انباشته میشوند.
نکته مهم دیگر، تفاوت میان «اسکرول منفعل» (Passive Scrolling) و «مشارکت فعال» (Active Engagement) است. اسکرول منفعل، مانند مشاهده پیاپی تیترها بدون تعامل، با پیامدهای روانی شدیدتری همراه است. در مقابل، مشارکت فعال مانند اظهار نظر یا گفتوگو درباره خبر، میتواند بخشی از فشار روانی را کاهش دهد، زیرا به کاربر امکان معنابخشی و پردازش اطلاعات را میدهد. این تفاوت نشان میدهد که ساختار پلتفرمها چگونه میتواند تجربه روانی کاربران را شکل دهد.
مداوم با اخبار منفی نه تنها اضطراب را افزایش میدهد، بلکه احساس خستگی روانی و ناتوانی را نیز تشدید میکند. این وضعیت زمانی بدتر میشود که کاربران احساس کنند نمیتوانند از جریان اخبار فاصله بگیرند، زیرا پلتفرمها به گونهای طراحی شدهاند که خروج از چرخه مصرف محتوا دشوار باشد.
نقش الگوریتمها و پدیده دوماسکرولینگ
در پژوهشی به پدیده «دوماسکرولینگ» (Doomscrolling) اشاره شده است؛ رفتاری که در آن کاربر به طور مداوم اخبار منفی را دنبال میکند، حتی زمانی که میداند این کار به سلامت روان او آسیب میزند. این رفتار در دوران همهگیری کووید ۱۹ شدت گرفته و اکنون به یک الگوی رفتاری گسترده تبدیل شده است. این رفتار با اضطراب، افسردگی، آشفتگی روانی و اختلال خواب مرتبط است.
الگوریتم های شبکههای اجتماعی با تقویت محتواهای احساسی، این چرخه را تشدید میکنند؛ که این الگوریتمها برای حداکثرسازی زمان حضور کاربر طراحی شدهاند و در نتیجه، محتواهای منفی که تعامل بیشتری ایجاد میکنند، بیشتر نمایش داده میشوند. این روند باعث میشود کاربران احساس کنند در برابر جریان بیپایان اخبار منفی ناتوان هستند و نمیتوانند از آن فاصله بگیرند.
افراد میدانند این رفتار به سلامت روان آنها آسیب میزند، اما ترک آن دشوار است. این دشواری ناشی از ساختار پلتفرمها و الگوریتم های آنهاست که برای حفظ توجه کاربر طراحی شدهاند. این ساختار باعث میشود مواجهه با اخبار منفی نه تنها مداوم، بلکه اجتنابناپذیر باشد.
مواجهه مداوم با اخبار منفی در شبکههای اجتماعی نه تنها اضطراب را افزایش میدهد، بلکه احساس خستگی روانی و ناتوانی را نیز تشدید میکند. مسئله تنها محتوای خبر نیست، بلکه ساختار پلتفرم و نحوه مواجهه کاربر با آن است.
پژوهشها بر این مسئله تاکید دارند که رفتارهای منفعلانه مانند اسکرول بیهدف، تاثیر روانی شدیدتری نسبت به مشارکت فعال دارند. این نکته نشان میدهد که کاربران میتوانند با تغییر نحوه تعامل خود، بخشی از فشار روانی را کاهش دهند، هرچند مسئولیت اصلی بر عهده طراحی پلتفرمها است.
انتهای خبر/234624/
اخبار اقتصادی
- اقتصاد جهان گروگان تجاوز؛ پیامدهای دومینوی یک اشتباه استراتژیک
- پزشکیان: طرح کالابرگ، تصمیمی اثربخش در ثبات بازار بود/مردمیسازی، رکن اساسی پدافند اقتصادی
- فعالان اقتصادی، خسارتهای ناشی از جنگ را ثبت کنند
- وزیر اقتصاد: بستههای اقتصادی متناسب با شرایط مختلف طراحی شده است
- فایننشالتایمز: اقتصاد بریتانیا بزرگترین بازنده شوک انرژی ناشی از جنگ ایران در میان قدرتهای پیشرفته
- تشکلهای صنفی؛ فرصتی برای عمقبخشی به رویکردهای اقتصادی دولت/ تبعات افزایش حقوق و دستمزد برای دولت
- انتقاد قانونگذاران آمریکایی از پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران
- افزایش بیسابقه نارضایتی اقتصادی در آمریکا؛ نگرانی جمهوریخواهان از تبعات سیاسی جنگ با ایران
- هشدار رئیس بانک جهانی درباره پیامدهای اقتصادی جنگ خاورمیانه
- وزیر دفاع استرالیا: بسته شدن تنگه هرمز تأثیر جدی بر اقتصاد و تأمین سوخت جهانی دارد
اخبار اجتماعی
- تابآوری جامعه نسبت به جنگ ۱۲ روزه افزایش یافته/ نقش کلیدی امید و همبستگی اجتماعی
- بازتاب هویت تمدنی ایران در واکنشهای اجتماعی به تحولات تنگه هرمز
- بازتولید سرمایه اجتماعی؛ وقتی فردیتها در افق مقصد مشترک پیوند میخورند؛ ملتی که از بحران، فرصت ساخت
- ستاد شهید آرمان، مساجد را به کانون فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی در «جنگ رمضان» تبدیل کرد
- ۳۱ فروردین، آخرین مهلت ثبت نام تاکسیرانان برای بیمه تأمین اجتماعی
- ساماندهی ۳۸۹ آسیبدیده اجتماعی در پایانههای مسافربری تهران در ایام «جنگ رمضان»
- سالاری: تسهیل دسترسی به خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی اولویت سازمان است
- دانشجویان امروز، جهادگران امید و خدمت در میدانهای اجتماعی هستند
- تقویت تابآوری اجتماعی، محور فعالیت شهرداری تهران در روزهای جنگ
- افزایش خدمات حمایتی روانی - اجتماعی از دانشآموزان
