زن ایرانی؛ محور خانواده و پیشران انسجام اجتماعی در روزهای بحرانی جنگ

به گزارش خبرنگار آگاه، در هفته‌های اخیر و هم‌زمان با تحولات ناشی از جنگ تحمیلی آمریکایی صهیونی و افزایش تجمعات مردمی در شهرهای مختلف، حضور پررنگ زنان و مادران ایرانی در صحنه‌های اجتماعی و خیابانی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. 

زنانی که نه‌تنها خود در این اجتماعات حاضر شده‌اند، بلکه با همراه کردن فرزندان و اعضای خانواده، نقش مؤثری در شکل‌گیری و تداوم این حضور اجتماعی ایفا کرده‌اند. این مسئله، بار دیگر موضوع جایگاه زن ایرانی و نسبت او با خانواده، جامعه و تحولات سیاسی ـ اجتماعی را در کانون تحلیل‌ها قرار داده است.

در همین زمینه، فاطمه درخشان، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در گفت‌وگو با خبرنگار آگاه با تأکید بر اینکه زنان ایرانی همواره کنشگرانی فعال بوده‌اند، تصریح کرد: آنچه امروز در خیابان‌ها دیده می‌شود، امتداد همان نقش‌آفرینی تاریخی زنان در بستر خانواده است؛ نقشی که سال‌ها به دلیل ماهیت درونی و تربیتی آن کمتر دیده شده، اما اکنون در قالب حضور اجتماعی و میدانی خود را آشکار کرده است.

کنشگری تاریخی زنان؛ از خانواده تا جامعه

درخشان در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به پیشینه کنشگری زنان در تاریخ ایران گفت: زنان در جامعه ایرانی همیشه کنشگرانی فعال بوده‌اند، اما نوع کنشگری آگاهن عمدتاً در چارچوب نقش همسری و مادری تعریف می‌شده است. مهم‌ترین اثرگذاری زنان در درون خانواده و در فرآیند تربیت نسل‌ها شکل گرفته و به همین دلیل کمتر در معرض دید عمومی قرار داشته است.

وی افزود: محیط خانواده، فضایی نیست که بروز و ظهور ظاهری زیادی داشته باشد، در حالی که خروجی آن در سطح جامعه نمایان می‌شود. فرزندانی که در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و حتی نظامی نقش‌آفرین هستند، محصول تربیت مادرانی‌اند که آگاهن را شجاع، مسئولیت‌پذیر و متعهد پرورش داده‌اند. به گفته او، بسیاری از نیروهای مؤثر امروز جامعه، از جمله فرماندهان و نیروهای مدافع کشور که پای لانچرها در حال شلیک موشک هستند، حاصل همین تربیت خانوادگی هستند.

تحولات اخیر و آشکار شدن ظرفیت اجتماعی زنان

این عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه نقش زنان در سال‌های گذشته عادی‌سازی شده و کمتر مورد توجه قرار گرفته بود، اظهار کرد: جنگ اخیر، با وجود تلخی‌ها و خسارت‌های فراوان، فرصتی فراهم کرد تا این ظرفیت اجتماعی زنان بیش از پیش دیده شود. مردم به‌صورت خودجوش به میدان آمدند و بخش مهمی از این حضور مردمی را زنانی تشکیل می‌دهند که احساس تکلیف کرده‌اند و بدون هرگونه دستور یا سازمان‌دهی از بالا، خود تشخیص داده‌اند که اکنون زمان ایفای نقش اجتماعی آگاهن فرا رسیده است.

درخشان ادامه داد: زنانی که امروز در تجمعات میدانی شبانه حضور دارند، همان زنانی هستند که هم‌زمان نقش‌های روزمره خود را نیز بر عهده دارند؛ بسیاری از آگاهن شاغل‌اند، مسئولیت مادری را بر دوش می‌کشند، خانه را مدیریت می‌کنند و در عین حال، در صحنه اجتماعی نیز حاضر می‌شوند. این نشان می‌دهد که زن ایرانی میان مسئولیت خانوادگی و مسئولیت اجتماعی تعارضی نمی‌بیند و هر دو را در امتداد یکدیگر تعریف می‌کند.

زن؛ محور انسجام خانواده و جامعه

وی با تأکید بر جایگاه محوری زن در ساختار خانواده گفت: زن محور خانواده است و انسجام و قوام خانواده تا حد زیادی به مدیریت و نقش‌آفرینی او وابسته است. همان زنی که خانواده را اداره می‌کند، امروز می‌تواند فرزندان و حتی همسر خود را نیز به صحنه اجتماعی بیاورد، زیرا احساس می‌کند در این شرایط مسئولیتی فراتر از حوزه خصوصی بر عهده دارد.

ناکامی پروژه‌های رسانه‌ای علیه هویت زن ایرانی

این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به پروژه‌های فرهنگی و رسانه‌ای غرب علیه هویت زن ایرانی اشاره کرد و گفت: طی سال‌های گذشته، بودجه‌های کلانی صرف رسانه‌های خارجی و جریان‌های معارض شده تا تصویری متفاوت و تحریف‌شده از زن ایرانی ارائه شود؛ تصویری که زن ایرانی را صرفاً در قالب مطالبات ظاهری و سبک زندگی سطحی معرفی می‌کرد.

وی افزود: با این حال، تحولات اخیر نشان داد این تصویرسازی‌ها نتوانسته لایه‌های عمیق هویتی زنان ایرانی را تغییر دهد. حتی زنانی که ممکن است از نظر ظاهر با الگوهای دینی تفاوت داشته باشند، امروز در بزنگاه‌های اجتماعی رفتار دیگری از خود نشان می‌دهند و این امر بیانگر آن است که شناخت‌های دشمن درباره جامعه زنان ایران، در مواردی نادرست و سطحی بوده است.

جامعه‌پذیری فرهنگی و ماندگاری ارزش‌ها

درخشان تصریح کرد: بخشی از خطا در تحلیل‌ها به این دلیل بود که برخی تصور کردند رسانه‌های معاند توانسته‌اند به‌طور کامل بر افکار عمومی زنان ایرانی اثر بگذارند، در حالی که ارزش‌ها و باورهای ریشه‌دار فرهنگی از طریق فرآیند جامعه‌پذیری در خانواده به نسل‌های مختلف منتقل شده است. این ارزش‌ها درونی و عمیق‌اند و به آسانی از بین نمی‌روند، هرچند ممکن است در مقاطعی تحت تأثیر فضای رسانه‌ای قرار گیرند.

وی با بیان اینکه نباید واقعیت‌های اجتماعی را صرفاً سیاه یا سفید دید، خاطرنشان کرد: طبیعی است که جامعه با چالش‌ها و تأثیرپذیری‌هایی نیز مواجه باشد، اما آنچه امروز در میدان دیده می‌شود، نشان‌دهنده مقاومت فرهنگی زن ایرانی و استحکام بنیان‌های تربیتی خانواده ایرانی است.

حضور زنان؛ تجلی بصیرت و سرمایه اجتماعی

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در پایان تأکید کرد: آنچه امروز از حضور زنان در صحنه‌های اجتماعی مشاهده می‌شود، نتیجه سال‌ها تربیت خانوادگی، فرهنگ اسلامی ـ ایرانی و شکل‌گیری نوعی بصیرت درونی است؛ بصیرتی که در بزنگاه‌های تاریخی خود را نشان می‌دهد و بیانگر ظرفیت بالای زنان ایرانی در حفظ انسجام اجتماعی و هویتی کشور است.

انتهای خبر/241558/