دانشگاه، اقتدار ملی و مسئولیت تاریخی نخبگان در عصر تحولات نوین بین‌المللی

به گزارش خبرگزاری آگاه، حسین کلانتری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در یادداشتی اختصاصی نوشت: تحولات پرشتاب سیاسی، دیپلماتیک و ژئوپلیتیکی در منطقه و جهان، بار دیگر اهمیت نقش جمهوری اسلامی ایران در معادلات بین‌المللی را آشکار ساخته است. در روز‌هایی که اخبار مربوط به مذاکرات، توافقات و تعاملات بین‌المللی در کانون توجه افکار عمومی قرار دارد، ضروری است این رخداد‌ها صرفاً از منظر سیاسی و رسانه‌ای مورد ارزیابی قرار نگیرند، بلکه با نگاهی راهبردی، علمی و مبتنی بر منافع ملی، ابعاد مختلف آنها تحلیل و تبیین شود.

بی‌تردید هرگونه توافق یا تفاهمی که بر پایه حفظ عزت، حکمت و مصلحت نظام اسلامی، صیانت از حقوق ملت ایران و تأمین منافع راهبردی کشور شکل گیرد، جلوه‌ای از اقتدار ملی و توانمندی جمهوری اسلامی ایران در عرصه تعاملات جهانی محسوب می‌شود.

جمهوری اسلامی ایران طی چهار دهه گذشته، علی‌رغم مواجهه با انواع فشارها، تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی، با اتکا به ظرفیت‌های درونی، سرمایه انسانی ارزشمند و توان علمی و فناورانه خود، مسیر پیشرفت و توسعه را با قدرت ادامه داده است. امروز نیز هرگونه گفت‌و‌گو و تعامل بین‌المللی در شرایطی صورت می‌گیرد که ایران اسلامی به عنوان بازیگری تأثیرگذار، مستقل و تعیین‌کننده در معادلات منطقه‌ای و جهانی شناخته می‌شود.

واقعیت آن است که اقتدار یک کشور تنها در مؤلفه‌های سیاسی، امنیتی و نظامی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه اقتدار پایدار زمانی شکل می‌گیرد که یک ملت در عرصه‌های علم، فناوری، اقتصاد دانش‌بنیان، فرهنگ، نوآوری و سرمایه اجتماعی نیز از جایگاه ممتاز برخوردار باشد. در جهان معاصر، دانش به مهم‌ترین منبع قدرت تبدیل شده و دانشگاه‌ها به عنوان کانون‌های تولید علم، اندیشه و فناوری، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی به قدرت نرم و اقتدار راهبردی کشور‌ها ایفا می‌کنند.

اگر امروز جمهوری اسلامی ایران در بسیاری از حوزه‌های راهبردی علمی و فناورانه توانسته است در زمره کشور‌های پیشرو منطقه قرار گیرد و در برخی عرصه‌ها به مرجعیت علمی نزدیک شود، این دستاورد‌ها حاصل مجاهدت علمی استادان، پژوهشگران، دانشمندان، فناوران و جوانان نخبه‌ای است که با روحیه خودباوری و اعتماد به توان ملی، مرز‌های دانش را درنوردیده‌اند. از فناوری‌های پیشرفته و صنایع دانش‌بنیان گرفته تا دستاورد‌های پزشکی، مهندسی، نانو، هوافضا و هوش مصنوعی، همگی گواه آن هستند که سرمایه اصلی کشور، نیروی انسانی فرهیخته و دانشگاهی است.

در چنین شرایطی، مسئولیت دانشگاه‌ها و مراکز علمی بیش از هر زمان دیگری اهمیت می‌یابد. دانشگاه نباید صرفاً ناظر تحولات سیاسی و اقتصادی باشد، بلکه باید به عنوان نهادی آینده‌ساز، تحلیل‌گر و مسئله‌محور، نقش فعال خود را در مدیریت و بهره‌برداری از فرصت‌های پیش‌رو ایفا کند. دانشگاه امروز باید بتواند تحولات بین‌المللی را به فرصت‌هایی برای توسعه علمی، انتقال فناوری، ارتقای نوآوری، افزایش تعاملات علمی جهانی و تقویت اقتصاد دانش‌بنیان تبدیل کند.

در عصر رقابت‌های فشرده علمی و فناورانه، موفقیت کشور‌ها نه صرفاً در انعقاد توافقات سیاسی، بلکه در توانایی آنها برای تبدیل فرصت‌های بین‌المللی به مزیت‌های پایدار علمی، اقتصادی و فناورانه معنا پیدا می‌کند. از این منظر، دانشگاه‌ها نقش محوری در تبدیل ظرفیت‌های دیپلماتیک به دستاورد‌های توسعه‌ای دارند. هر اندازه ارتباط میان دانشگاه، صنعت، دولت و جامعه عمیق‌تر و اثربخش‌تر باشد، بهره‌برداری از فرصت‌های ملی نیز گسترده‌تر خواهد شد.

دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان بزرگ‌ترین دانشگاه حضوری جهان اسلام و یکی از مهم‌ترین نهاد‌های علمی کشور، مسئولیتی خطیر در این مسیر بر عهده دارد. این دانشگاه با برخورداری از شبکه گسترده علمی، پژوهشی و فناورانه، ظرفیت آن را دارد که نقش مؤثری در توسعه دیپلماسی علمی، گسترش همکاری‌های بین‌المللی، اجرای پروژه‌های مشترک پژوهشی، تجاری‌سازی دستاورد‌های فناورانه و تربیت نیروی انسانی متخصص و کارآمد ایفا نماید.

 بدون تردید هر گشایش در عرصه روابط بین‌الملل زمانی به منفعتی پایدار برای کشور تبدیل خواهد شد که از مسیر دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان به تولید دانش، فناوری، نوآوری و ثروت ملی منجر شود.

امروز از اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، دانشجویان و فعالان عرصه علم و فناوری انتظار می‌رود با نگاهی عمیق، آینده‌نگر و مسئولانه، فراتر از هیجانات مقطعی و برداشت‌های کوتاه‌مدت، به افق‌های پیش روی کشور بیندیشند. توسعه همکاری‌های علمی بین‌المللی، ارتقای کیفیت پژوهش‌های مسئله‌محور، افزایش مرجعیت علمی، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، تجاری‌سازی فناوری‌ها و ارائه راه‌حل برای مسائل اساسی کشور، مهم‌ترین رسالت‌های جامعه دانشگاهی در این مقطع حساس به شمار می‌رود.

اعتقاد راسخ دارم که سرمایه راهبردی جمهوری اسلامی ایران نه در منابع طبیعی، بلکه در سرمایه انسانی، نخبگان، دانشگاهیان و جوانان فرهیخته این سرزمین نهفته است. هر اندازه بتوانیم دانشگاه را به کانون تولید علم، فناوری، فرهنگ، امید و حل مسئله تبدیل کنیم، به همان میزان بنیان‌های اقتدار ملی کشور نیز استحکام خواهد یافت. آینده ایران اسلامی را صرفاً توافقات سیاسی رقم نخواهد زد؛ بلکه این میزان آمادگی علمی، فناورانه و مدیریتی ما برای بهره‌برداری هوشمندانه از فرصت‌هاست که مسیر پیشرفت کشور را تعیین خواهد کرد.

امروز رسالت دانشگاه آن است که با حفظ استقلال علمی، تقویت روحیه خودباوری، تعمیق نگاه تمدنی و حرکت در مسیر تحقق مرجعیت علمی، زمینه‌ساز شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی و پیشرفت همه‌جانبه ایران عزیز باشد. این مسئولیتی تاریخی است که بر دوش جامعه دانشگاهی قرار گرفته و تحقق آن نیازمند همدلی، تلاش مستمر، نوآوری و نگاه بلندمدت است.

ان‌شاءالله با هدایت‌های حکیمانه مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، تدابیر مسئولان نظام اسلامی، تلاش دانشمندان و دانشگاهیان و همت بلند ملت بزرگ ایران، شاهد گشایش فصل‌های جدیدی از پیشرفت، شکوفایی علمی، توسعه فناوری و ارتقای جایگاه ایران مقتدر در عرصه منطقه‌ای و جهانی خواهیم بود.

انتهای خبر/256099/